გუგა ცანავა. ეგალიტარული კაპიტალისტი

38 წლის გუგა ცანავა უკვე ერთი წელია, რაც „რაკია ჯორჯიასა“ და „რაკიინ დეველოპმენტს“ ხელმძღვანელობს, რომლებიც საქართველოს ერთ-ერთ უდიდეს ინვესტორს, რას ალ-ხაიმას საამიროს შეიხს – საუდ ბინ საქრ ალ ქასიმის ეკუთვნის. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ტოპმენეჯერი კომპანიების ასეულობით მილიონის ღირებულების მიმდინარე პროექტებსა და სამომავლო პერსპექტივებზე მოგვითხრობს. მისი წარმატების ისტორია ცხადყოფს: გულწრფელობა, იდეათა თანასწორობა და გუნდური მუშაობის პრინციპი ბიზნესს არა მხოლოდ „ადამიანური სახით“, არამედ წარმატებული ადამიანებითაც აჯილდოებს.

უ­გა ცა­ნა­ვა­ზე Forbes-ი 2013 წლის ნო­ემ­ბ­რის ნო­მერ­შიც წერ­და და დარ­წ­მუ­ნე­ბით შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­სა და რე­გი­ონ­ში ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ტოპ­მე­ნე­ჯე­რი ფარ­თო აუდი­ტო­რი­ამ სწო­რედ მა­შინ გა­იც­ნო.

„რატომ არას­დ­როს არ­სად ჩან­ხართ? თქვენ შე­სა­ხებ ვე­რა­ნა­ი­რი ინ­ფორ­მა­ცია ვერ მო­ვი­ძი­ე“, – ეკითხე­ბო­და ჟურ­ნა­ლის­ტი გუ­გა ცა­ნა­ვას მას შემ­დეგ, რაც მის შე­სა­ხებ ინ­ტერ­ნეტ­ში თით­ქ­მის ვე­რა­ფე­რი იხი­ლა, გარ­და სო­ცი­ა­ლურ ქსე­ლებ­ში მი­სი პერ­სო­ნა­ლუ­რი პრო­ფი­ლე­ბი­სა და სტენ­ფორ­დის კურ­ს­დამ­თავ­რე­ბულ­თა სი­ი­სა, სა­დაც ამა თუ იმ პი­როვ­ნე­ბის პი­რად ინ­ფორ­მა­ცი­ა­ზე წვდო­მა „უბრალო მოკ­ვ­დავ­თათ­ვის“ შეზღუ­დუ­ლი­ა. გუ­გა ცა­ნა­ვას პა­სუ­ხი ასე­თი იყო: „გულწრფელად გითხ­რათ, ამა­ზე არას­დ­როს მი­ფიქ­რი­ა. ცალ­სა­ხად ვამ­ბობ, რომ პი­ა­რი, უფ­რო ზუს­ტად კი სა­ზო­გა­დო­ე­ბას­თან სწო­რი კო­მუ­ნი­კა­ცია ნე­ბის­მი­ე­რი ბიზ­ნე­სი­სა და ბიზ­ნეს­მე­ნის გა­ნუყ­რე­ლი ნა­წი­ლი­ა, თუმ­ცა ისე გა­მო­ვი­და, რომ დღემ­დე მთე­ლი ჩე­მი ძა­ლის­ხ­მე­ვა ცოდ­ნის აკუ­მუ­ლი­რე­ბა­სა და რე­ა­ლუ­რად საქ­მის კე­თე­ბა­ზე იყო მი­მარ­თუ­ლი. ალ­ბათ ეს მხა­რე ამი­ტო­მაც გა­და­ვი­და უკა­ნა პლან­ზე“.

Forbes-ის მკითხ­ველ­მა კარ­გად იცის – ბიზ­ნე­სის ამ ლი­გის მო­თა­მა­შის­თ­ვის „გულწრფელობა“ ჩვე­უ­ლი თვი­სე­ბა არაა – შეგ­ვიძ­ლია გა­ვიხ­სე­ნოთ პინ­ჩუ­კის ცრემ­ლე­ბი ყი­რი­მის კრი­ზი­სის პე­რი­ოდ­ში, იმის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბით, რომ მი­სი აქ­ტი­ვე­ბი მთლი­ა­ნად რუ­სეთ­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი, ან ამე­რი­კე­ლი ძმე­ბი კო­ხე­ბის მი­ერ აღ­ვ­ლე­ნი­ლი ოდე­ბი თა­ვი­სუფ­ლე­ბი­სად­მი, რომ­ლის ლე­იტ­მო­ტი­ვა­დაც იარა­ღით ვაჭ­რო­ბის ინ­ტე­რე­სი იკ­ვე­თე­ბა. დი­ახ, ისი­ნი, ვის ხელ­შიც ასე­უ­ლო­ბით მი­ლი­ო­ნი დო­ლა­რი ტრი­ა­ლებს, გულ­წ­რ­ფე­ლო­ბა­ზე (და გულ­წ­რ­ფე­ლად!) იშ­ვი­ა­თად სა­უბ­რო­ბენ და კი­დევ უფ­რო იშ­ვი­ა­თად აკავ­ში­რე­ბენ ამ თვი­სე­ბას წარ­მა­ტე­ბას­თან. თუმ­ცა გუ­გა ცა­ნა­ვა გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი შემ­თხ­ვე­ვა­ა. საქ­მე ისა­ა, რომ მის კა­რი­ე­რულ ზრდა­ში გულ­წ­რ­ფე­ლო­ბას ისე­თი­ვე დამ­სა­ხუ­რე­ბა აქვს, რო­გო­რიც „ცოდნის აკუ­მუ­ლი­რე­ბას“, „გამოცდილების მი­ღე­ბა­სა“ და „რეალურად საქ­მის კე­თე­ბას“. დი­ახ, გუ­გა ცა­ნა­ვა პირ­ვე­ლი ქარ­თ­ვე­ლი­ა, რო­მე­ლიც სტენ­ფორ­დ­მა მი­ი­ღო; წლე­ბის მან­ძილ­ზე დაგ­რო­ვი­ლი ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლუ­რი ბა­გა­ჟით იგი, რო­გორც იტყ­ვი­ან, „განწირული იყო წარ­მა­ტე­ბის­თ­ვის“, მაგ­რამ იმ ფაქტს, რომ ტოპ­მე­ნე­ჯე­რი 38 წლის ასაკ­ში, სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე დი­დი ინ­ვეს­ტო­რის, რას ალ­-­ხა­ი­მას სა­ა­მი­როს შე­ი­ხის, სა­უდ ბინ საქრ ალ ქა­სი­მის კუთ­ვ­ნილ „რაკია ჯორ­ჯი­ა­სა“ და „რაკინ დე­ვე­ლოპ­მენტს“ ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობს დი­რექ­ტო­რის რან­გ­ში, თა­ვად, გარ­და პრო­ფე­სი­უ­ლი უნა­რე­ბი­სა, სწო­რედ გულ­წ­რ­ფე­ლო­ბით ხსნის:

„ამას ბევ­რი ფი­ლო­სო­ფია არ სჭირ­დე­ბა, – გვე­უბ­ნე­ბო­და ის 2013 წლის ნო­ემ­ბერ­ში. – გულ­წ­რ­ფე­ლი ვარ, ძა­ლი­ან გულ­წ­რ­ფე­ლი და პირ­და­პი­რი. ადა­მი­ა­ნებს პირ­და­პირ ვე­უბ­ნე­ბი, რას ვფიქ­რობ მათ­ზე, ამა თუ იმ პრობ­ლე­მა­ზე, რო­გორ ვხე­დავ პრობ­ლე­მე­ბის გა­დაჭ­რის გზებს. არას­დ­როს არა­ფერს ვა­ლა­მა­ზებ და მი­მაჩ­ნი­ა, რომ ჩე­მი წარ­მა­ტე­ბის მი­ზე­ზიც სწო­რედ ეს არის“.

შე­იხ სა­უდ ბინ საქრ ალ ქა­სი­მის­თ­ვი­საც, სტენ­ფორ­დის დიპ­ლო­მის გარ­და, სწო­რედ გულ­წ­რ­ფე­ლო­ბი­სა და პირ­და­პი­რო­ბის მო­მენ­ტი აღ­მოჩ­ნ­და გა­დამ­წყ­ვე­ტი, რო­დე­საც მან გა­ნიზ­რა­ხა, რე­გი­ონ­ში გა­მორ­ჩე­უ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბის მარ­თ­ვის სა­და­ვე­ე­ბი ამ ახალ­გაზ­რ­და მე­ნე­ჯე­რის­თ­ვის ენ­დო. და, რო­გორც ჩანს, ურ­თი­ერ­თო­ბის ცა­ნა­ვა­სე­ულ­მა სტრა­ტე­გი­ამ არა მხო­ლოდ ბიზ­ნეს­პარ­ტ­ნი­ო­რებ­სა და მულ­ტი­მი­ლი­არ­დერ შე­იხ­თან გა­ა­მარ­თ­ლა, არა­მედ კომ­პა­ნი­ა­შიც – ხელ­ქ­ვე­ი­თებ­თა­ნაც.

გუ­გა ცა­ნა­ვას­თ­ვის 2013 წელს ჩა­ბა­რე­ბუ­ლი „რაკია ჯორ­ჯი­ა“ და „რაკიინ დე­ვე­ლოპ­მენტი“ დღეს თვალ­სა და ხელს შუა ფორ­მირ­დე­ბა კავ­კა­სი­ის ერ­თ­-ერთ ყვე­ლა­ზე წარ­მა­ტე­ბულ ჰოლ­დინ­გად. თუმ­ცა ვიდ­რე ქვეყ­ნის უდი­დე­სი დე­ვე­ლო­პე­რუ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბის დი­რექ­ტორს მიმ­დი­ნა­რე პრო­ექ­ტებ­სა და გეგ­მებ­ზე გა­ვე­სა­უბ­რე­ბო­დეთ, ამ ორი კომ­პა­ნი­ი­სა და მი­სი და­მა­არ­სებ­ლის ის­ტო­რია გა­ვიხ­სე­ნოთ (მეტი ინ­ფორ­მა­ცი­ის­თ­ვის მო­ი­ძი­ეთ Forbes Georgia-ს 2013 წლის ნო­ემ­ბ­რის ნო­მე­რი).

„რაკიინი“, რაც არა­ბუ­ლად „დედაბოძს“ ნიშ­ნავს, გა­ერ­თი­ა­ნე­ბუ­ლი სა­ა­მი­რო­ე­ბის ერ­თ­-ერ­თი უდი­დე­სი დე­ვე­ლო­პე­რი­ა. ისიც, ისე­ვე რო­გორც ბიზ­ნე­სის ყვე­ლა­ზე წარ­მა­ტე­ბუ­ლი მო­თა­მა­შე­ე­ბი, გა­მო­ირ­ჩე­ვა ენერ­გო­ე­ფექ­ტუ­რო­ბის, მდგრა­დი გან­ვი­თა­რე­ბი­სა და ეკო­ლო­გი­უ­რო­ბის ნიშ­ნით. რაც შე­ე­ხე­ბა მის წარ­მო­მად­გენ­ლო­ბას სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში – „რაკია ჯორ­ჯი­ა“ და „რაკიინ დე­ვე­ლოპ­მენ­ტი“ ფლო­ბენ „შერატონ მე­ტე­ხი პა­ლასს“, „თბილისი მოლს“ და თა­ვი­სუ­ფალ ინ­დუს­ტ­რი­ულ ზო­ნას ფოთ­ში, 400 ჰექ­ტა­რამ­დე ფარ­თო­ბის მი­წა­სა და უძ­რავ ქო­ნე­ბას სა­ქარ­თ­ვე­ლოს სხვა­დას­ხ­ვა რე­გი­ონ­ში. თა­ვად RAKIA (UAE) კი თა­ნა­ინ­ვეს­ტი­რე­ბის ფონ­დის ერ­თ­-ერ­თი პარ­ტ­ნი­ო­რია და სტრა­ტე­გი­უ­ლად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან სა­ინ­ვეს­ტი­ციო პრო­ექ­ტებ­ზე მუ­შა­ობს. და ეს მხო­ლოდ და­საწყი­სი­ა.

თუმ­ცა ამ „დასაწყისამდე“ რას ალ­-­ხაიმას სა­ინ­ვეს­ტი­ციო სამ­მარ­თ­ვე­ლოს ბევ­რი წი­ნა­ღო­ბის გა­და­ლა­ხა­ვა მო­უ­წი­ა. „რაკია ჯორ­ჯი­ა­სა“ და „რაკიინ დე­ვე­ლოპ­მენ­ტის“ და­არ­სე­ბი­დან არც ისე დი­დი ხნის შემ­დეგ, მი­სი ყო­ფი­ლი დი­რექ­ტო­რის მი­მართ სის­ხ­ლის სა­მარ­თ­ლის საქ­მე აღიძ­რა. სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ყო­ფილ მთავ­რო­ბას უმ­ს­ხ­ვი­ლეს ინ­ვეს­ტორ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბი იმ­დე­ნად გა­ურ­თულ­და, რომ ინ­ვეს­ტო­რი ქვეყ­ნის და­ტო­ვე­ბი­სა და ყვე­ლა სა­ინ­ვეს­ტი­ციო პრო­ექ­ტის შე­ჩე­რე­ბა­ზე ფიქ­რობ­და. სწო­რედ ამ პე­რი­ოდ­ში, 2012 წელს გა­მოჩ­ნ­და ამე­რი­კი­დან ახა­ლი დაბ­რუ­ნე­ბუ­ლი გუ­გა ცა­ნა­ვა. მან კომ­პა­ნი­ე­ბის მარ­თ­ვის სა­და­ვე­ე­ბის ხელ­ში აღე­ბის­თა­ნა­ვე უმოკ­ლეს დრო­ში მო­ა­ხერ­ხა წეს­რი­გის დამ­ყა­რე­ბა და პრო­ფე­სი­უ­ლი გუნ­დის შე­მოკ­რე­ბა. დღეს, კომ­პა­ნი­ას, რეს­ტ­რუქ­ტუ­რი­ზა­ცი­ის პა­რა­ლე­ლუ­რად, ახალ წარ­მა­ტე­ბულ სა­ინ­ვეს­ტი­ციო პრო­ექ­ტებ­ზე ფიქ­რის ფუ­ფუ­ნე­ბა გა­უჩ­ნ­და.

გუ­გა ცა­ნა­ვა 1976 წელს თბი­ლის­ში და­ი­ბა­და. მან თავ­და­პირ­ვე­ლად ტექ­ნი­კურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში იური­დი­უ­ლი გა­ნათ­ლე­ბა მი­ი­ღო, თუმ­ცა შემ­დეგ პრო­ფი­ლის შეც­ვ­ლა გა­ნიზ­რა­ხა და „საქართველოს ბან­კ­ში“ ექ­ვ­ს­წ­ლი­ა­ნი მუ­შა­ო­ბის შემ­დეგ (ამ პე­რი­ოდ­ში მან რი­გი­თი სტა­ჟი­ო­რი­დან საკ­რე­დი­ტო გან­ყო­ფი­ლე­ბის უფ­რო­სის პოს­ტამ­დე მო­ა­ხერ­ხა და­წი­ნა­უ­რე­ბა) „კავკასიის ბიზ­ნეს­ს­კო­ლის“ მა­გის­ტ­რა­ტუ­რა გა­ი­ა­რა. იგი დარ­წ­მუნ­და, რომ მი­სი საქ­მე ბიზ­ნე­სი იყო და ჯერ ევ­რო­პა­ში წა­ვი­და სას­წავ­ლებ­ლად, სა­ბო­ლო­ოდ კი, 2011 წელს, სტენ­ფორ­დის გა­მოც­დი­ლი ლი­დე­რე­ბი­სა და მე­ნე­ჯე­რე­ბის­თ­ვის სპე­ცი­ა­ლუ­რად შექ­მ­ნი­ლი სა­მა­გის­ტ­რო პროგ­რა­მა გა­ი­ა­რა. ლი­დე­რო­ბის გა­მოც­დი­ლე­ბა გუ­გა ცა­ნა­ვას ნამ­დ­ვი­ლად შე­სა­შუ­რი ჰქონ­და. 2003-2011 წლე­ბის შუ­ა­ლედ­ში, რო­მე­ლიც მან სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში დაჰ­ყო, ჯერ „სერმაში“ იმუ­შა­ვა, შემ­დეგ „სინერჯი ჯგუფ­ში“, ბო­ლოს კი „საქართველოს ინ­დუს­ტ­რი­ულ ჯგუფ­ში“ ბიზ­ნე­სის გან­ვი­თა­რე­ბის დი­რექ­ტო­რის პო­ზი­ცი­ა­ზე.

მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, რომ თა­ვად სა­უ­კე­თე­სოდ ეს­მის – „პიარი ნე­ბის­მი­ე­რი ბიზ­ნე­სი­სა და ბიზ­ნეს­მე­ნის გა­ნუყ­რე­ლი ნა­წი­ლი­ა“ – რო­გორ ჩანს, სა­კუ­თა­რი თა­ვის პი­ა­რი და ფო­ტო­ო­ბი­ქე­ტი­ვის წინ პო­ზი­რე­ბა, გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბით ბიზ­ნე­სის სხვა „განუყრელი ნა­წი­ლე­ბის­გან“, დღე­საც არ ანი­ჭებს სი­ა­მოვ­ნე­ბას. Forbes-ის ფო­ტოგ­რა­ფე­ბის­თ­ვის მი­სი და­მორ­ჩი­ლე­ბა შე­უძ­ლე­ბე­ლი აღ­მოჩ­ნ­და – ერ­თი სუ­ლი ჰქონ­და, რო­დის და­აღ­წევ­და თავს ობი­ექ­ტი­ვის ტყვე­ო­ბას. ძლივს და­ვი­თან­ხ­მეთ ფო­ტოს­ტუ­დი­ი­დან „თბილისი მოლ­ში“ წავ­სუ­ლი­ყა­ვით მიმ­დი­ნა­რე პრო­ექ­ტის ფონ­ზე რამ­დე­ნი­მე ფო­ტოს გა­და­სა­ღე­ბად.

სხვა­თა შო­რის, ზუს­ტად მოს­მე­ნის უნარ­ში გა­მო­იკ­ვე­თე­ბა გუ­გა ცა­ნა­ვას ერ­თ­-ერ­თი მთა­ვა­რი თვი­სე­ბა – გუნ­დუ­რი მუ­შა­ო­ბის­თ­ვის უპი­რა­ტე­სო­ბის მი­ნი­ჭე­ბა.

„არ შე­იძ­ლე­ბა ადა­მი­ან­მა ყვე­ლა­ფე­რი იცო­დეს, – მითხ­რა მან. – ძა­ლი­ან დი­დი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა აქვს, გქონ­დეს რჩე­ვის მი­ღე­ბის სურ­ვი­ლი და სხვი­სი აზ­რის გა­ზი­ა­რე­ბის უნა­რი. ხში­რად, ქვე­შევ­რ­დო­მებ­საც – ამ სიტყ­ვა­ზე ჩერ­დე­ბა და იქ­ვე აზუს­ტებს, – ანუ ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ულ სტრუქ­ტუ­რა­ში უფ­რო ქვე­ვით მო­მუ­შა­ვე ადა­მი­ა­ნებ­საც ვე­კითხე­ბი აზრს. არ შე­იძ­ლე­ბა წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ლი­დე­რი იყოს ჩა­კე­ტი­ლი და მარ­ტო თა­ვის ე.წ. Gut Feeling-ს და ინ­ტუ­ი­ცი­ას ენ­დო­ბო­დეს“.

ამ­ჯე­რად უკ­ვე მე ვიქ­ნე­ბი გულ­წ­რ­ფე­ლი და ვიტყ­ვი, არა­სო­დეს შემ­ხ­ვედ­რია მე­ნე­ჯე­რი, რო­მელ­საც სიტყ­ვა „ქვეშევრდომის“ ხსე­ნე­ბა ასე ეხა­მუ­შე­ბო­დეს და თავს მო­ვა­ლედ თვლი­დეს, მი­სი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა იმ­გ­ვა­რად წარ­მო­ა­ჩი­ნოს, რომ გან­მარ­ტე­ბა­ში მი­სი თა­ნას­წო­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბა გა­მოს­ჭ­ვი­ო­დეს.

ახ­ლა კი დრო­ა, გუ­გა ცა­ნა­ვას „რაკია ჯორ­ჯი­ა­სა“ და „რაკინ დე­ვე­ლოპ­მენტის“ მიმ­დი­ნა­რე პრო­ექ­ტებ­სა და გეგ­მებ­ზე გა­ვე­სა­უბ­როთ. მი­სი სა­უბ­რი­სას ყურს აუცი­ლებ­ლად მოგ­ჭ­რით პი­რის მრავ­ლო­ბი­თი რიცხ­ვი. ყვე­ლა იმ წი­ნა­და­დე­ბას, რო­მელ­მაც მის მი­ერ მარ­თუ­ლი კომ­პა­ნი­ე­ბის წარ­მა­ტე­ბა­ზე უნ­და მოგ­ვითხ­როს, გუ­გა ცა­ნა­ვა იწყებს ნაც­ვალ­სა­ხე­ლით „ჩვენ“. ჩანს, რო­ცა საქ­მე კომ­პა­ნი­ე­ბის წარ­მა­ტე­ბას ეხე­ბა, გუ­გა ცა­ნა­ვას­თ­ვის „მე“ ნაკ­ლე­ბად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი­ა.

და­ვიწყოთ თქვე­ნი მიმ­დი­ნა­რე პრო­ექ­ტე­ბით. რო­გო­რი იქ­ნე­ბა „თბილისი მო­ლი“ პრო­ექ­ტის დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ?

„თბილისი მოლ­ში“ გან­ვი­თა­რე­ბის ორ ეტაპს გა­მოვ­ყოფ­დი. დღემ­დე მოლ­ში გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი გვაქვს და­ახ­ლო­ე­ბით 160 მი­ლი­ონ დო­ლარ­ზე მე­ტი ღი­რე­ბუ­ლე­ბის ინ­ვეს­ტი­ცი­ა. წლის ბო­ლომ­დე და­მა­ტე­ბით 12-15 მი­ლი­ო­ნი დო­ლა­რის ინ­ვეს­ტი­ცი­ის გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბას ვგეგ­მავთ.

დღეს „თბილისი მო­ლი“ არის ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი შო­პინ­გ­-­ცენ­ტ­რი. პრო­ექ­ტე­ბის დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ რა­დი­კა­ლუ­რად შე­იც­ვ­ლე­ბა კონ­ცეფ­ცი­ა. შო­პინ­გ­-­ცენ­ტ­რი­დან „თბილისი მო­ლი“ იქ­ცე­ვა ე.წ. სა­ო­ჯა­ხო და­ნიშ­ნუ­ლე­ბის ად­გი­ლად (family destination). შო­პინ­გი იქ­ნე­ბა მხო­ლოდ ერ­თ­-ერ­თი შე­მად­გე­ნე­ლი ნა­წი­ლი იმი­სა, რა­საც ჩვენ შევ­თა­ვა­ზებთ მო­სახ­ლე­ო­ბას, ტუ­რის­ტებს – ზო­გა­დად მომ­ხ­მა­რე­ბელს. წლის ბო­ლომ­დე გავ­ხ­ს­ნით სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ყვე­ლა­ზე დიდ – რამ­დე­ნი­მე­დარ­ბა­ზი­ან კი­ნო­თე­ატრს, ე.წ. მულ­ტიპ­ლექსს. ივ­ლის­ში გა­იხ­ს­ნე­ბა ოჯა­ხუ­რი გა­სარ­თო­ბი ცენ­ტ­რი – ხაზს ვუს­ვამ – ოჯა­ხე­ბის, და არა მხო­ლოდ ბავ­შ­ვე­ბის. ეს ცენ­ტ­რი თით­ქ­მის ყვე­ლა ასა­კობ­რი­ვი ჯგუ­ფის­თ­ვის იქ­ნე­ბა გან­კუთ­ვ­ნი­ლი. რა თქმა უნ­და, ვგეგ­მავთ ახა­ლი ბრენ­დე­ბის შე­მოყ­ვა­ნას. ვგეგ­მავთ ბო­უ­ლინ­გის ცენ­ტ­რის გა­კე­თე­ბა­საც. ყვე­ლა­ფერს ჯერ არ ვახ­მა­უ­რებთ, რად­გან მო­ლა­პა­რა­კე­ბის პრო­ცეს­ში ვართ. რო­ცა ხელს მო­ვა­წერთ, ამა­საც გა­ვამ­ჟ­ღავ­ნებთ. ეს ყვე­ლა­ფე­რი წლის ბო­ლომ­დე გან­ხორ­ცი­ელ­დე­ბა.

მთლი­ა­ნო­ბა­ში რა ოდე­ნო­ბის ინ­ვეს­ტი­ცია გან­ხორ­ცი­ელ­დე­ბა „თბილისი მოლ­ში“?

მთლი­ა­ნო­ბა­ში და­ახ­ლო­ე­ბით $180-190 მი­ლი­ო­ნამ­დე შე­იძ­ლე­ბა ავი­დეთ. თავ­და­პირ­ვე­ლი პრო­ექ­ტით მოლ­ში უნ­და გა­კე­თე­ბუ­ლი­ყო „თაუერები“, რომ­ლე­ბიც გათ­ვ­ლი­ლი იყო რე­ზი­დენ­ტუ­რებ­სა და სა­ო­ფი­სე ფარ­თებ­ზე. დღეს ჩვენ ახა­ლი ხედ­ვა გვაქვს. ვფიქ­რობთ, რომ სხვა სა­ინ­ტე­რე­სო რა­მის გა­კე­თე­ბა შე­იძ­ლე­ბა. რამ­დე­ნი­მე კონ­ცეფ­ცი­ა­ზე ვმუ­შა­ობთ. ვქი­რა­ობთ ერ­თ­-ერთ ძა­ლი­ან ცნო­ბილ სა­ერ­თა­შო­რი­სო სა­კონ­სულ­ტა­ციო კომ­პა­ნი­ას, რო­მე­ლიც სა­ბო­ლო­ოდ გვირ­ჩევს, თუ რა ტი­პის კონ­ცეფ­ცია იქ­ნე­ბა სა­უ­კე­თე­სო ბაზ­რის­თ­ვის, ინ­ვეს­ტო­რი­სა და მომ­ხ­მა­რებ­ლის­თ­ვის. ამი­ტომ, ცო­ტა რთუ­ლია ინ­ვეს­ტი­ცი­ის ზუს­ტი მო­ცუ­ლო­ბის და­სა­ხე­ლე­ბა, რად­გან ეს „თაუერები“ არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლად გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად არის „თბილისი მო­ლის“ ნა­წი­ლი. შე­სა­ბა­მი­სად, რო­დე­საც „თაუერების“ კონ­ცეფ­ცია იქ­ნე­ბა მზად, ინ­ვეს­ტი­ცი­ის სა­ბო­ლოო მო­ცუ­ლო­ბა მა­შინ გვე­ცო­დი­ნე­ბა.

კი­დევ ერ­თი მიმ­დი­ნა­რე პრო­ექ­ტია „შერატონის“ რე­ნო­ვა­ცი­ა. რო­გო­რი იქ­ნე­ბა გა­ნახ­ლე­ბუ­ლი შე­რა­ტო­ნი და რა თან­ხებ­თა­ნაა და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი მი­სი რე­ნო­ვა­ცი­ა?

გა­ნახ­ლე­ბუ­ლი „შერატონის“ მსგავ­სი სას­ტუმ­რო სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ჯერ არ ჰქო­ნი­ა. ვი­ზუ­ა­ლუ­რად რო­გო­რი იქ­ნე­ბა, ჯერ არ ვი­ცით. სა­ბო­ლოო კონ­ცეფ­ცია ზაფხუ­ლის ბო­ლოს დამ­ტ­კიც­დე­ბა. ჩვენ და­ვი­ქი­რა­ვეთ მსოფ­ლი­ოს წამ­ყ­ვა­ნი დი­ზა­ი­ნე­რე­ბი და არ­ქი­ტექ­ტო­რე­ბი, რომ­ლე­ბიც მუ­შა­ო­ბენ არა მხო­ლოდ ინ­ტე­რი­ე­რის, არა­მედ ექ­ს­ტე­რი­ე­რის შეც­ვ­ლა­ზეც.

რაც შე­ე­ხე­ბა ექ­ს­ტე­რი­ერს – თვი­თონ „შერატონის“ ლო­კა­ცია ისე­თი­ა, რომ მას სპე­ცი­ა­ლუ­რი დაც­ვის მე­ქა­ნიზ­მე­ბი აქვს სა­ხელ­მ­წი­ფოს მხრი­დან. ეს არის ჩვე­ნი კულ­ტუ­რუ­ლი მემ­კ­ვიდ­რე­ო­ბა და ამი­ტომ ფა­სა­დი, რა თქმა უნ­და, შე­თან­ხ­მე­ბუ­ლი იქ­ნე­ბა კულ­ტუ­რის სა­მი­ნის­ტ­როს­თან, მე­რი­ა­სა და ყვე­ლა სა­ჭი­რო ინ­ს­ტან­ცი­ას­თან.

მოკ­ლედ შე­მიძ­ლი­ათ გითხ­რათ, რომ რე­ნო­ვა­ცი­ის შემ­დეგ ოთა­ხე­ბის რა­ო­დე­ნო­ბა გა­ორ­მაგ­დე­ბა, ანუ სას­ტუმ­რო გა­იზ­რ­დე­ბა. „შერატონი“ გახ­დე­ბა უტყუ­ა­რად ხუთ­ვარ­ს­კ­ვ­ლა­ვი­ა­ნი სას­ტუმ­რო – ეს არ იქ­ნე­ბა „პირობითი“ ვარ­ს­კ­ვ­ლა­ვე­ბი. ხა­ზი მინ­და გა­ვუს­ვა, რომ ეს არის რე­ნო­ვა­ცია და არა მარ­ტი­ვი კოს­მე­ტი­კუ­რი რე­მონ­ტი, რად­გან აბ­სო­ლუ­ტუ­რად ყვე­ლა­ფე­რი იც­ვ­ლე­ბა, მე­ქა­ნი­კით, ელექ­ტ­რო­ბით, გაყ­ვა­ნი­ლო­ბე­ბით და ა.შ. დაწყე­ბუ­ლი, ფა­სა­დით დამ­თავ­რე­ბუ­ლი.

სა­უ­ბა­რია რამ­დე­ნი­მე უმაღ­ლე­სი კლა­სის რეს­ტორ­ნის შე­მოყ­ვა­ნა­ზეც. „შერატონის“ მმარ­თ­ვე­ლი კომ­პა­ნი­ა, „სტარვუდი“ ფლობს სა­კუ­თარ კონ­ცეფ­ცი­ებ­საც და ამავ­დ­რო­უ­ლად აქ­ტი­უ­რად მუ­შა­ობს მე­სა­მე მხა­რეს­თან, რო­გო­რიც არის, პი­რო­ბი­თად, მაგ. „ბუდა-ბარი“, „კავალი კლუ­ბი“, „ნაბუ“ და ა.შ.

ჩვენ ვფიქ­რობთ, იქ­ნე­ბა რამ­დე­ნი­მე კონ­ცეფ­ცი­ა: იტა­ლი­უ­რი, ფრან­გუ­ლი, აზი­უ­რი, ქარ­თუ­ლი და სხვა, მაგ­რამ ჯერ სა­ბო­ლო­ოდ ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლე­ბი არ ვართ, რო­მელს გა­ვა­კე­თებთ.

ინ­ვეს­ტი­ცი­ის სა­ბო­ლოო მო­ცუ­ლო­ბა ბო­ლო პრო­ექ­ტის დას­რუ­ლე­ბი­სას და­ზუს­ტ­დე­ბა, თუმ­ცა ჩვენ ვე­ლით, რომ და­ახ­ლო­ე­ბით $25-30-მილიონიან ინ­ვეს­ტი­ცი­ა­ზე იქ­ნე­ბა სა­უ­ბა­რი.

რა უკუ­გე­ბას მო­ე­ლით ამ პრო­ექ­ტე­ბი­დან?

თავს შე­ვი­კა­ვებ ციფ­რე­ბის და­სა­ხე­ლე­ბის­გან, თუმ­ცა, ცხა­დი­ა, ბევრს რომ არ მო­ვე­ლო­დეთ და რე­ა­ლუ­რად ინ­ვეს­ტი­ცია რომ გა­უ­მარ­თ­ლე­ბე­ლი იყოს, არც არა­ვინ გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლებ­და მას.

და­მა­ტე­ბით ერ­თი რამ მინ­და ვთქვა, რაც ჩვე­ნი მხრი­დან ოფი­ცი­ა­ლუ­რად აქამ­დე არ გაჟ­ღე­რე­ბუ­ლა – „შერატონის“ ირ­გ­ვ­ლივ ჩვენ გვაქვს ტე­რი­ტო­რი­ა, რომ­ლის გან­ვი­თა­რე­ბა­ზეც აქამ­დე არა­ვის უზ­რუ­ნი­ა. ვფიქ­რობთ სხვა­დას­ხ­ვა კონ­ცეფ­ცი­ა­ზე, რა შე­იძ­ლე­ბა გა­კეთ­დეს. დღე­ის მო­ნა­ცე­მე­ბით სა­უ­ბა­რია კა­ზი­ნო­ზე, ლაქ­შე­რი ბრენ­დე­ბის მა­ღა­ზი­ებ­ზე და კი­დევ რამ­დე­ნი­მე სერ­ვის­სა და პრო­დუქ­ტ­ზე, თუმ­ცა სა­ბო­ლო­ოდ არ ჩა­მოვ­ყა­ლი­ბე­ბულ­ვართ. ერ­თა­დერ­თი, რა­ზეც ჩა­მოვ­ყა­ლიბ­დით არის ის, რომ, რა თქმა უნ­და, რაც შე­იძ­ლე­ბა ეფექ­ტუ­რად უნ­და ავით­ვი­სოთ ეს ტე­რი­ტო­რი­ა, რად­გან პრაქ­ტი­კუ­ლად ეს ტე­რი­ტო­რია არის აქ­ტი­ვი, რო­მე­ლიც ახ­ლა უკუ­გე­ბას არ გვაძ­ლევს.

რა პრო­ექ­ტებ­ზე ფო­კუ­სირ­დე­ბით „შერატონისა“ და „თბილისი მო­ლის“ შემ­დეგ? ნო­ემ­ბერ­ში თქვენ ახ­სე­ნეთ ინ­ვეს­ტი­ცია ენერ­გე­ტი­კუ­ლი სექ­ტო­რის მი­მარ­თუ­ლე­ბით...

ჩვე­ნი სტრა­ტე­გია ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვია – ჩვენ სა­მი მი­მარ­თუ­ლე­ბით ვმუ­შა­ობთ. მიმ­დი­ნა­რე პრო­ექ­ტე­ბი ყვე­ლა­ზე პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლი­ა, თუმ­ცა, გარ­და „შერატონისა“ და „თბილისი მო­ლი­სა“, ჩვენ სე­რი­ო­ზუ­ლად ვფიქ­რობთ ფო­თის ინ­დუს­ტ­რი­უ­ლი ზო­ნის გან­ვი­თა­რე­ბა­ზე და ამ მი­მარ­თუ­ლე­ბით ნა­ბი­ჯე­ბიც გა­დავ­დ­გით. ვქი­რა­ობთ სა­ერ­თა­შო­რი­სო სა­კონ­სულ­ტა­ციო კომ­პა­ნი­ას, რო­მე­ლიც სტრა­ტე­გი­ის შე­მუ­შა­ვე­ბა­ში დაგ­ვეხ­მა­რე­ბა – ასო­ცი­რე­ბის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის ხელ­მო­წე­რა კი­დევ უფ­რო მიმ­ზიდ­ველს ხდის ამ ტი­პის კონ­ცეფ­ცი­ე­ბის არ­სე­ბო­ბას სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში. მივ­დი­ვართ დუ­ბა­ი­სა და რას ალ­-­ხა­იმ­აში – სა­დაც უკ­ვე საკ­მა­ოდ წარ­მა­ტე­ბუ­ლად ოპე­რი­რე­ბენ მსგავ­სი ინ­დუს­ტ­რი­უ­ლი ზო­ნე­ბი – რა­თა გა­ვი­გოთ ის ძი­რი­თა­დი ფაქ­ტო­რე­ბი, რა­მაც გა­ნა­პი­რო­ბა მა­თი წარ­მა­ტე­ბა, და იმის­თ­ვის, რომ მოხ­დეს მა­თი ადაპ­ტი­რე­ბა, შემ­დეგ კი სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში და­ნერ­გ­ვა.

მე­ო­რე მი­მარ­თუ­ლე­ბა არის აქ­ტი­უ­რი თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბა თა­ნა­ინ­ვეს­ტი­რე­ბის ფონ­დ­თან. ჩვენ უკ­ვე შე­ვარ­ჩი­ეთ პრო­ექ­ტი, რო­მელ­ზეც ვმსჯე­ლობთ. უკ­ვე შევ­თან­ხ­მ­დით და ძა­ლი­ან მა­ლე გა­ვა­ფორ­მებთ ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბას feasibility studies-ის გა­კე­თე­ბა­ზე ამ პრო­ექ­ტ­თან და­კავ­ში­რე­ბით. გვინ­და დე­ტა­ლუ­რად გან­ვი­ხი­ლოთ და და­ვი­ნა­ხოთ, მარ­თ­ლა შეს­რუ­ლე­ბა­დია თუ არა ამო­ცა­ნე­ბი და მიზ­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც ჩვენ ზე­და­პი­რუ­ლი ანა­ლი­ზის შემ­დეგ რე­ა­ლის­ტუ­რად გვე­სა­ხე­ბა. სა­ბო­ლოო გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბას ამ კვლე­ვის შე­დე­გე­ბის მი­ხედ­ვით მი­ვი­ღებთ.

მე­სა­მე მი­მარ­თუ­ლე­ბა არის ზო­გა­დად რა­ღაც ახ­ლის გა­კე­თე­ბა. თუმ­ცა დღეს ეს პრი­ო­რი­ტე­ტი არ არის, რად­გან ჯერ საკ­მა­ოდ ამ­ბი­ცი­უ­რი პრო­ექ­ტე­ბი გვაქვს და­სასრულებე­ლი. ამ მე­სა­მე მი­მარ­თუ­ლე­ბის ფარ­გ­ლებ­ში არ გა­მოვ­რიცხავ, რომ ვი­სა­უბ­როთ ენერ­გე­ტი­კა­ზე, ლო­გის­ტი­კა­ზე, ნე­ბის­მი­ერ სფე­რო­ზე, რო­მელ­შიც პო­ტენ­ცი­უ­რად მო­გე­ბი­ა­ნი და სა­ინ­ტე­რე­სო პრო­ექ­ტე­ბი შე­იძ­ლე­ბა გან­ხორ­ცი­ელ­დეს.

რა არის იმ ინ­ვეს­ტი­ცი­ა­თა ჯა­მუ­რი მო­ცუ­ლო­ბა, რომ­ლე­ბიც დღემ­დე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლეს „რაკია ჯორ­ჯი­ამ“ და „რაკიინ დე­ვე­ლოპ­მენტმა“?

$300 მი­ლი­ო­ნამ­დე.

თქვე­ნი გაცხა­დე­ბუ­ლი გეგ­მა­ა, ჩა­მო­ყა­ლიბ­დეთ რე­გი­ო­ნის ერ­თ­-ერთ უდი­დეს მო­თა­მა­შედ. რო­გო­რია თქვე­ნი კომ­პა­ნი­ე­ბის გან­ვი­თა­რე­ბის სტრა­ტე­გი­ა, სად იქ­ნე­ბით 10 წლის შემ­დეგ?

ძა­ლი­ან რთუ­ლია ამის თქმა, ვი­ნა­ი­დან ზო­გა­დად ძა­ლი­ან დი­ნა­მი­კუ­რი და სწრა­ფად ცვა­ლე­ბა­დი გახ­და არა მარ­ტო სა­ქარ­თ­ვე­ლო, არა­მედ მთლი­ა­ნად მსოფ­ლიო ბიზ­ნეს­სამ­ყა­რო.

რა თქმა უნ­და, არ­სე­ბობს ჩვე­ნი ხედ­ვა. „ჩვენში“ ვგუ­ლის­ხ­მობ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ოფისს, რად­გან, რო­გორც მო­გეხ­სე­ნე­ბათ, ჩვე­ნი მფლო­ბე­ლია მი­სი აღ­მა­ტე­ბუ­ლე­ბა შე­ი­ხი სა­უდ ბინ საქრ ალ ქა­სი­მი, რო­მელ­საც თა­ვი­სი ინ­ტე­რე­სე­ბი სხვა­დას­ხ­ვა ქვე­ყა­ნა­ში აქვს. მის­თ­ვის პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლია რას ალ­-­ხაიმას სა­ა­მი­რო და ეს გა­საკ­ვი­რი არა­ა, თუმ­ცა იმა­ვე მონ­დო­მე­ბი­თა და შე­მარ­თე­ბით ზრუ­ნავს ყვე­ლა სხვა ოფის­ზე.

რო­დე­საც ჩვენ ვამ­ბობთ, რომ გვინ­და რე­გი­ო­ნა­ლუ­რი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბის ჰოლ­დინ­გი გავ­ხ­დეთ, სა­უ­ბა­რია სა­ქარ­თ­ვე­ლოს აქ­ტი­ვებ­სა და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ოპე­რი­რე­ბად კომ­პა­ნი­ებ­ზე. ვფიქ­რობთ, რომ სტრა­ტე­გი­ის ერ­თ­-ერ­თი ამო­ცა­ნა იქ­ნე­ბა კონ­ცენ­ტ­რი­რე­ბა კონ­კ­რე­ტულ სექ­ტო­რებ­ზე, რომ ყველ­გან არ გა­ვი­ფან­ტოთ და ვფო­კუ­სირ­დეთ იმა­ვე უძ­რავ ქო­ნე­ბა­ზე, ინ­დუს­ტ­რი­ულ ზო­ნებ­ზე, მოკ­ლედ სექ­ტო­რებ­ზე, რომ­ლე­ბიც ჩვენ რე­ა­ლუ­რად მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან ღი­რე­ბუ­ლე­ბას შეგ­ვ­მა­ტებს. შემ­დეგ უკ­ვე ამ მო­დე­ლე­ბის – ოპე­რი­რე­ბის მიდ­გო­მე­ბი­სა და მარ­თ­ვის მო­დე­ლე­ბის კო­პი­რე­ბას მო­ვახ­დენთ და გან­ვავ­რ­ცობთ კავ­კა­სი­ის რე­გი­ონ­ზე. და­ახ­ლო­ე­ბით ეს არის ის გზა, რა­საც მე დღე­ვან­დე­ლი გად­მო­სა­ხე­დი­დან ვხე­დავ.

მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია სტრა­ტე­გი­უ­ლი მარ­თ­ვის დროს ადაპ­ტა­ცი­ის უნა­რის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბა, შე­სა­ბა­მი­სად, ეს გეგ­მა შე­იძ­ლე­ბა შე­იც­ვა­ლოს გა­რე­მოს ცვლი­ლე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე. „ჩონჩხი“ არ შე­იც­ვ­ლე­ბა, რად­გან უკ­ვე ვი­ცით, რა ვა­კე­თოთ და რა არ ვა­კე­თოთ, რაც ძა­ლი­ან გვეხ­მა­რე­ბა ადაპ­ტი­რე­ბა­ში.

2012 წლის სა­პარ­ლა­მენ­ტო არ­ჩევ­ნე­ბამ­დე რამ­დე­ნი­მე ხნით ად­რე, მას შემ­დეგ, რაც უკ­ვე ასე­უ­ლო­ბით მი­ლი­ო­ნი­ა­ნი ინ­ვეს­ტი­ცია ჰქონ­და გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბუ­ლი რას ალ­-­ხა­ი­მას შე­იხ­მა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­დან გას­ვ­ლა გა­დაწყ­ვი­ტა. რამ გა­ნა­პი­რო­ბა ქვეყ­ნი­დან წას­ვ­ლი­სა და შემ­დეგ უკ­ვე ქვე­ყა­ნა­ში დარ­ჩე­ნის გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბე­ბი?

რამ გა­ნა­პი­რო­ბა გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა, რომ წა­სუ­ლი­ყო, ალ­ბათ უპ­რი­ა­ნი­ა, თვი­თონ მას ვკითხოთ, რად­გან დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, არის რა­ღაც მი­ზე­ზე­ბი, რომ­ლე­ბიც ჩემ­თ­ვი­საც კი არ არის ცნო­ბი­ლი. ჩე­მი გად­მო­სა­ხე­დი­დან, რა შე­იძ­ლე­ბა ყო­ფი­ლი­ყო მი­ზე­ზი, მარ­ტი­ვად შე­მიძ­ლია ვთქვა – ადა­მი­ა­ნი თუ კმა­ყო­ფი­ლი­ა, ის არ მი­დის. რე­ა­ლუ­რად არ­სე­ბობ­და ბევ­რი მი­ზე­ზი, რა­მაც გა­მო­იწ­ვია მი­სი უკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბა. თა­ნაც სა­უ­ბა­რია ძა­ლი­ან დიდ და არა „ჩვეულებრივ“ ინ­ვეს­ტორ­ზე. თუმ­ცა იმის მო­წი­ნა­აღ­მ­დე­გეც ვარ, რომ ინ­ვეს­ტო­რე­ბი და­ი­ყონ კა­ტე­გო­რი­ე­ბად. ნე­ბის­მი­ერ ინ­ვეს­ტორს, თუნ­დაც ინ­დ­მე­წარ­მეს, თა­ვი­სი კონ­ტ­რი­ბუ­ცია შე­აქვს ქვეყ­ნის გან­ვი­თა­რე­ბა­ში. ამი­ტომ გა­რე­მო უნ­და იყოს ყვე­ლას­თ­ვის თა­ნა­ბა­რი – უცხო­ე­ლი იქ­ნე­ბა იგი თუ ქარ­თ­ვე­ლი, მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა არა აქვს. ყვე­ლას თა­ნა­ბარ პი­რო­ბებ­ში უნ­და უწევ­დეს მუ­შა­ო­ბა.

სა­მა­გი­ე­როდ, ცალ­სა­ხად შე­მიძ­ლია ვთქვა, რამ გა­ნა­პი­რო­ბა შე­ი­ხის დარ­ჩე­ნა – ეს იყო ახა­ლი მთავ­რო­ბის ძა­ლი­ან სწო­რი და გულ­წ­რ­ფე­ლი კო­მუ­ნი­კა­ცი­ა. მას პი­რა­დად შეხ­ვ­და იმ­დ­რო­ინ­დე­ლი პრე­მი­ერ­-­მი­ნის­ტ­რი ბა­ტო­ნი ბი­ძი­ნა ივა­ნიშ­ვი­ლი, ასე­ვე ჰქონ­და შეხ­ვედ­რა პრე­მი­ერ­თან, ბა­ტონ ირაკ­ლი ღა­რი­ბაშ­ვილ­თან, ვი­ცე-­პ­რე­მი­ე­რებ­თან, ეკო­ნო­მი­კურ ბლოკ­თან და ა.შ. ამ შეხ­ვედ­რე­ბის შემ­დეგ, მახ­სოვს, შე­ი­ხი ხაზ­გას­მით აღ­ნიშ­ნავ­და – ყვე­ლა­ზე დიდ სი­ა­მოვ­ნე­ბას ის მა­ნი­ჭებს, რომ სხვა­დას­ხ­ვა უწყე­ბის წარ­მო­მად­გენ­ლებ­თან შეხ­ვედ­რი­სას მთა­ვა­რი მე­სი­ჯი ყვე­ლას­გან იდენ­ტუ­რი­ა. ეს მე მიქ­მ­ნის ადეკ­ვა­ტურ კომ­ფორტს, ვი­ფიქ­რო ამ ქვე­ყა­ნა­ში დარ­ჩე­ნა­სა და თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბის გაღ­რ­მა­ვე­ბა­ზე.

მი­სა­სალ­მე­ბე­ლი­ა, რომ დღე­ვან­დე­ლი მთავ­რო­ბა ყვე­ლა ინ­ვეს­ტორს თა­ნაბ­რად ეკი­დე­ბა. ამი­ტო­მაც არის, რომ „რაკია ჯგუ­ფი“ ზო­გა­დად ძა­ლი­ან გა­აქ­ტი­უ­რე­ბუ­ლია ბა­ზარ­ზე ინ­ვეს­ტი­ცი­ე­ბის კუთხით.

მთავ­რო­ბა აკე­თებს ყვე­ლა­ზე მთა­ვარს – გაძ­ლევს სა­შუ­ა­ლე­ბას, გქონ­დეს გა­რან­ტი­რე­ბუ­ლი უსაფ­რ­თხო სა­ინ­ვეს­ტი­ციო გა­რე­მო. და­ნარ­ჩე­ნი ბიზ­ნეს­მა უნ­და შექ­მ­ნას. მთავ­რო­ბა ვერ ჩა­გი­დებს ფულს შენს პრო­ექ­ტ­ში, თუმ­ცა აქაც ძა­ლი­ან სა­ინ­ტე­რე­სო ინ­ს­ტ­რუ­მენ­ტე­ბი შე­მო­ი­ტა­ნეს ფონ­დე­ბი­სა და სპეც­პ­როგ­რა­მე­ბის სა­ხით (ვგულისხმობ სა­პარ­ტ­ნი­ო­რო ფონდს, სპეც­პ­როგ­რა­მას „აწარმოე სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში“ და სხვა). და­ნარ­ჩე­ნი ყვე­ლა­ფე­რი და­მო­კი­დე­ბუ­ლია ჩვენ­ზე, ნე­ბის­მი­ე­რი მაკ­რო­ე­კო­ნო­მი­კუ­რი ფაქ­ტო­რი, რო­მელ­ზეც აპე­ლი­რე­ბა ხდე­ბა – ეკო­ნო­მი­კის ზრდა, უმუ­შევ­რო­ბის შემ­ცი­რე­ბა, ინ­ფ­ლა­ცი­ის კე­თილ­გო­ნივ­რულ ჩარ­ჩო­ებ­ში მოქ­ცე­ვა – ყვე­ლა­ფერს ჩვენ უნ­და შე­ვუწყოთ ხე­ლი და ყვე­ლა­ფე­რი უნ­და იყოს ურ­თი­ერ­თ­თა­ნამ­შ­რომ­ლო­ბის ფორ­მატ­ში. სა­ხელ­მ­წი­ფო გაძ­ლევს რე­გუ­ლა­ცი­ას, გა­რე­მოს, ჩარ­ჩოს, და­ნარ­ჩე­ნი შენ უნ­და გა­ა­კე­თო.

სა­ინ­ტე­რე­სო­ა, რო­გორ შე­ა­ფა­სებს ინ­დუს­ტ­რი­ა­ში ჩარ­თუ­ლი პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს უძ­რა­ვი ქო­ნე­ბის ბა­ზარს 2008-ის კრი­ზი­სამ­დე და კრი­ზი­სის შემ­დეგ – რა ძი­რი­თა­დი პრობ­ლე­მე­ბის წი­ნა­შე იდ­გ­ნენ დე­ვე­ლო­პე­რე­ბი მა­შინ და რას­თან გი­წევთ ჭი­დი­ლი დღეს?

მე თავს უფ­ლე­ბას ვერ მივ­ცემ, ვთქვა, რომ უძ­რა­ვი ქო­ნე­ბის ინ­დუს­ტ­რი­ის ექ­ს­პერ­ტი ვარ. მე გახ­ლა­ვართ მარ­თ­ვის სპე­ცი­ა­ლის­ტი სტრა­ტე­გი­ი­სა და ბიზ­ნე­სის გან­ვი­თა­რე­ბის კუთხით. თუმ­ცა, კვლე­ვე­ბი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, რა ტენ­დენ­ცი­ებ­საც ვაკ­ვირ­დე­ბი – ვფიქ­რობ, დღეს ეს სექ­ტო­რი არის ყვე­ლა­ზე გან­ვი­თა­რე­ბა­დი. უბ­რა­ლოდ, ქა­ლაქ­ში რომ გა­ი­ა­რო, რე­ა­ლუ­რად ხე­დავ, რომ ღი­რე­ბუ­ლე­ბა იქ­მ­ნე­ბა – შენ­დე­ბა რე­ზი­დენ­ტუ­ლი შე­ნო­ბე­ბი, შენ­დე­ბა კო­მერ­ცი­უ­ლი ფარ­თე­ბი.

სა­ინ­ტე­რე­სო მა­გა­ლი­თია თუნ­დაც ის, რომ ად­რე ამ­ხე­ლა შო­პინგ მო­ლის არ­სე­ბო­ბა თბი­ლის­ში კითხ­ვის ნიშ­ნის ქვეშ იდ­გა. დღეს არა­თუ მარ­ტო ჩვე­ნი შო­პინგ მო­ლი არ­სე­ბობს, არა­მედ კონ­კუ­რენ­ცია იზ­რ­დე­ბა – ძა­ლი­ან დი­დი შო­პინგ მო­ლი შენ­დე­ბა აერო­პორ­ტ­თან, რო­მე­ლიც ჩვე­ნი კონ­კუ­რენ­ტი კი­ა, მაგ­რამ მე, რო­გორც ამ ქვეყ­ნის მო­ქა­ლა­ქეს, მი­ხა­რი­ა, რად­გან ეს არის კი­დევ ერ­თი და­მა­ტე­ბი­თი სტი­მუ­ლი. არა­ვინ ააშე­ნებ­და მას, რომ არ იყოს მო­ლო­დი­ნე­ბი და წი­ნას­წა­რი გათ­ვ­ლე­ბი.

სას­ტუმ­რო­ე­ბი ავი­ღოთ! ვე­რა­ვინ წარ­მო­იდ­გენ­და, რომ უცებ, ერ­თ­დ­რო­უ­ლად, ამ­დე­ნი ბრენ­დი და­ინ­ტე­რეს­დე­ბო­და სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში შე­მოს­ვ­ლით. ჩვენ ვა­კე­თებთ რე­ნო­ვა­ცი­ას, ინ­ტერ­კონ­ტი­ნენ­ტა­ლი შე­მო­დის, ინი შენ­დე­ბა – თან მხო­ლოდ თბი­ლის­ში – ბა­თუ­მი კი­დევ ცალ­კე თე­მა­ა... ეს ყვე­ლა­ფე­რი მაძ­ლევს სა­ფუძ­ველს ვთქვა, ერ­თ­-ერ­თი ყვე­ლა­ზე გან­ვი­თა­რე­ბა­დი სექ­ტო­რი არის უძ­რა­ვი ქო­ნე­ბა.

რა გავ­ლე­ნას იქო­ნი­ებს ევ­რო­პას­თან ასო­ცი­რე­ბის ხელ­შეკ­რუ­ლე­ბის ხელ­მო­წე­რა თქვენს კომ­პა­ნი­ებ­სა და ბიზ­ნე­სის ზო­გად სუ­რათ­ზე?

ძა­ლი­ან გა­ხა­რე­ბუ­ლი ვართ. ერ­თი მხრივ, ზო­გა­დად, რო­გორც ამ ქვეყ­ნის ერ­თ­-ერ­თი ინ­ვეს­ტო­რი და, მეორე მხრივ, მეც პი­რა­დად გა­ხა­რე­ბუ­ლი ვარ, რო­გორც ამ ქვეყ­ნის მო­ქა­ლა­ქე. მინ­და ყვე­ლას მი­ვუ­ლო­ცო ის­ტო­რი­უ­ლი მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბის დო­კუ­მენ­ტის ხელ­მო­წე­რა.

რაც შე­ე­ხე­ბა უშუ­ა­ლოდ ჩვენს ბიზ­ნესს – ის ზედ­გა­მოჭ­რი­ლი იყო ერ­თ­-ერ­თი ჩვე­ნი მი­მარ­თუ­ლე­ბის­თ­ვის – ფო­თის ინ­დუს­ტ­რი­უ­ლი ზო­ნის­თ­ვის. ყვე­ლა სა­ვაჭ­რო პი­რო­ბა და შე­საძ­ლებ­ლო­ბა არ­სე­ბობს, რომ სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ნა­წარ­მო­ე­ბი პრო­დუქ­ცია ავ­ტო­მა­ტუ­რად აღიქ­მე­ბო­დეს, რომ აკ­მა­ყო­ფი­ლებს ევ­რო­პულ სტან­დარტს. ის, რომ იარ­სე­ბებს სპე­ცი­ა­ლუ­რი მი­ნა­წე­რე­ბი და ლო­გო­ე­ბი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს­თ­ვის, ძა­ლი­ან ფარ­თო გა­სა­ქანს იძ­ლე­ვა.

იმ ტე­ნან­ტებს, რომ­ლე­ბიც ჩვენ­თან ოპე­რი­რე­ბენ და რომ­ლე­ბიც შე­მოვ­ლენ, ექ­ნე­ბათ შე­ხე­ბა არა მხო­ლოდ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს რე­გი­ო­ნა­ლურ ბა­ზარ­თან, არა­მედ გა­ათ­მა­გე­ბულ და გა­ას­მა­გე­ბულ სა­ექ­ს­პორ­ტო ბა­ზარ­თან, რაც, რა თქმა უნ­და, ავ­ტო­მა­ტუ­რად ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­ბის ჯაჭ­ვია და ჯაჭ­ვუ­რი რე­აქ­ცია აისა­ხე­ბა ყვე­ლა­ზე. რო­დე­საც ჩვე­ნი ტე­ნან­ტი ბედ­ნი­ე­რი იქ­ნე­ბა – ეს აისა­ხე­ბა ჩვენ­ზე, შე­სა­ბა­მი­სად, სა­ხელ­მ­წი­ფო­ზე და სა­ხელ­მ­წი­ფოს ნე­ბის­მი­ერ მო­ქა­ლა­ქე­ზე. ამი­ტომ ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი დო­კუ­მენ­ტი­ა. გულ­წ­რ­ფე­ლად გე­უბ­ნე­ბით, ამას სულ­მო­უთ­ქ­მე­ლად ელო­დე­ბოდ­ნენ ჩვე­ნი არა­ბი მფლო­ბე­ლე­ბიც. ყვე­ლამ ვი­ცო­დით, რა და­მა­ტე­ბი­თი მო­გე­ბის მო­ტა­ნა შე­უძ­ლია ამ დო­კუ­მენტს და ამი­ტო­მაც ძა­ლი­ან გა­ვა­აქ­ტი­უ­რეთ ფო­თის ინ­დუს­ტ­რი­უ­ლი ზო­ნის მი­მარ­თუ­ლე­ბით მუ­შა­ო­ბა.

რად­გან არა­ბი ინ­ვეს­ტო­რე­ბი ახ­სე­ნეთ – თქვე­ნი პი­რა­დი გა­მოც­დი­ლე­ბით, რა სპე­ცი­ფი­კა ახა­სი­ა­თებს არაბ ინ­ვეს­ტო­რებ­თან და არა­ბულ კა­პი­ტალ­თან მუ­შა­ო­ბას, რა ბიზ­ნე­სე­თი­კა მოქ­მე­დებს არა­ბულ სამ­ყა­რო­ში და რი­თი გან­ს­ხ­ვავ­დე­ბი­ან არა­ბი ინ­ვეს­ტო­რე­ბი ამე­რი­კელ­თა­გან ან ევ­რო­პელ­თა­გან?

ვიტყო­დი, ცალ­კე კომ­პე­ტენ­ციაა მათ­თან ურ­თი­ერ­თო­ბა. ძა­ლი­ან მარ­ტი­ვია – საქ­მე გაქვს სა­მე­ფო ოჯახ­თან . რომ ჩა­ვუღ­რ­მავ­დეთ გლო­ბა­ლუ­რად სა­ხელ­მ­წი­ფო მმარ­თ­ვე­ლო­ბის ფორ­მებს – დე­მოკ­რა­ტი­ას, მო­ნარ­ქი­ას – რა გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბი ახა­სი­ა­თებთ მათ – ამ გან­ს­ხ­ვა­ვე­ბე­ბის არ­სე­ბო­ბა შე­სამ­ჩ­ნე­ვია ბიზ­ნეს­ზე და მიდ­გო­მებ­ზე დაკ­ვირ­ვე­ბი­სას.

ძა­ლი­ან ჭკვი­ა­ნი და ეთი­კუ­რი ხალ­ხი­ა. იცი­ან ფუ­ლის ფა­სი. ხან­და­ხან ხალხს ჰგო­ნი­ა, ვი­ნა­ი­დან წვდო­მა აქვთ ძალ­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვან ფი­ნან­სურ რე­სურ­სებ­თან, ბევ­რად მარ­ტი­ვად იღე­ბენ გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბებს – ასე არ არის. ისი­ნი თა­ნა­მედ­რო­ვე მიდ­გო­მით აფა­სე­ბენ ინ­ვეს­ტი­ცი­ებს. ფაქ­ტია ისიც, რომ ძა­ლი­ან იზ­რ­დე­ბა უცხო­ე­ლე­ბის მიგ­რა­ცია არა­ბეთ­ში და ისი­ნი იკა­ვე­ბენ საკ­ვან­ძო პო­ზი­ცი­ებს. რას ალ­-­ხა­ი­მა­ში უამ­რა­ვი ცნო­ბი­ლი სა­ინ­ვეს­ტი­ციო ბან­კი­რი, კონ­სულ­ტან­ტი და ა.შ. ჩა­ვი­და და სხვა­დას­ხ­ვა თა­ნამ­დე­ბო­ბა­ზე და­ი­ნიშ­ნა.

ერთ რა­მეს გა­ვუს­ვამ­დი ხაზს – ძა­ლი­ან ფა­სობს ნდო­ბა და სიტყ­ვა. ძა­ლი­ან ხში­რად, რო­დე­საც გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბის სწრა­ფად მი­ღე­ბაა სა­ჭი­რო და დე­ტა­ლუ­რი ანა­ლი­ზის­თ­ვის დი­დი დრო არ არის – რაც ბიზ­ნეს­ში ხში­რად ხდე­ბა – შენ მი­ერ ნათ­ქ­ვა­მი სიტყ­ვა მათ­თ­ვის შე­იძ­ლე­ბა იყოს საკ­მა­რი­სი, რომ მი­ი­ღონ ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა. რა თქმა უნ­და, სიტყ­ვას უნ­და უძღ­ვო­დეს ნდო­ბა და ამ ნდო­ბას დამ­სა­ხუ­რე­ბა სჭირ­დე­ბა.

რა კრი­ტე­რი­უ­მე­ბი გან­საზღ­ვ­რავს კომ­პა­ნი­ის წარ­მა­ტე­ბას თა­ნა­მედ­რო­ვე ბიზ­ნეს­სამ­ყა­რო­ში?

ვფიქ­რობ, ერ­თ­-ერ­თი მთა­ვა­რი ფაქ­ტო­რი ყო­ველ­თ­ვის იყო, არის და იქ­ნე­ბა ადა­მი­ა­ნუ­რი რე­სურ­სი – ხალ­ხი. შე­იძ­ლე­ბა გქონ­დეს ბევ­რი ფუ­ლი, უნი­კა­ლუ­რი პი­რო­ბე­ბი, უნი­კა­ლუ­რი მო­ნო­პო­ლის­ტუ­რი აქ­ტი­ვი, მაგ­რამ თუ არ გყავს ხალ­ხი, რო­მე­ლიც ამ ყვე­ლა­ფერს სწო­რად მარ­თავს, არა­ფე­რი გა­მო­გი­ვა. ვფიქ­რობ, სწო­რი გუნ­დის ფორ­მი­რე­ბა და პრო­ფე­სი­უ­ლი ადა­მი­ა­ნუ­რი რე­სურ­სის მო­ზიდ­ვა მა­თი პრო­ფე­სი­უ­ლი ზრდის ხელ­შეწყო­ბა, მო­ტი­ვი­რე­ბა, ერ­თ­-ერ­თი გა­დამ­წყ­ვე­ტი ფაქ­ტო­რი­ა. ადა­მი­ანს ძა­ლი­ან ად­ვი­ლად ბეზ­რ­დე­ბა ერ­თი და იმა­ვეს კე­თე­ბა. ამი­ტომ ყვე­ლა ლი­დე­რი­სა და მე­ნე­ჯე­რის მთა­ვა­რი ამო­ცა­ნა­ა, თა­ნამ­შ­რომ­ლე­ბის­თ­ვის რაც შე­იძ­ლე­ბა სა­ინ­ტე­რე­სო სა­მუ­შაო გა­რე­მო შექ­მ­ნას.

ხში­რად მო­მის­მე­ნია კითხ­ვა – რა­ტომ უნ­და ჩავ­დო ბევ­რი ფუ­ლი თა­ნამ­შ­რო­მელ­ში? – რო­დე­საც ის პრო­ფე­სი­უ­ლად გა­იზ­რ­დე­ბა, შე­იძ­ლე­ბა გაგ­ვექ­ცეს ან რა­ღაც და­მა­ტე­ბი­თი მოგ­ვ­თხო­ვოს! პა­სუ­ხი მარ­ტი­ვი­ა: ჯო­ბია გა­გექ­ცეს, რად­გან, ვიდ­რე გა­იქ­ცე­ვა, ის თა­ვი­სას მო­ი­ტანს, ვიდ­რე გყავ­დეს დე­მო­ტი­ვი­რე­ბუ­ლი თა­ნამ­შ­რო­მე­ლი, რო­მე­ლიც გა­ცი­ლე­ბით ნაკ­ლებ ღი­რე­ბუ­ლე­ბას შეგ­მა­ტებს. ძა­ლი­ან მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია გა­ნათ­ლე­ბა და ზო­გა­დად ტა­ლან­ტის მარ­თ­ვა.

აგ­რეთ­ვე, უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნე­სია კონ­ტაქ­ტე­ბი, არა მხო­ლოდ მთავ­რო­ბებ­თან – ყვე­ლას­თან: კონ­კუ­რენ­ტებ­თან, მომ­წო­დებ­ლებ­თან, პარ­ტ­ნი­ო­რებ­თან – კონ­ტაქ­ტე­ბი ქვეყ­ნის შიგ­ნით და ქვეყ­ნის გა­რეთ, პო­ლი­ტი­კო­სებ­თან და ა.შ. წარ­მა­ტე­ბუ­ლი და ძა­ლი­ან ელი­ტა­რუ­ლი ბიზ­ნეს­ს­კო­ლე­ბი – მა­გა­ლი­თად, ჰარ­ვარ­დი და სტენ­ფორ­დი – ცალ­კე საგ­ნად ას­წავ­ლი­ან ნეტ­ვორ­კინგს, რად­გან ყვე­ლა მიხ­ვ­და, ეს არის უმ­ნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნე­სი რე­სურ­სი. მათ სჯე­რათ, რომ ამის სწავ­ლე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლი­ა.

პი­როვ­ნე­ბის წარ­მა­ტე­ბას რაც შე­ე­ხე­ბა – ბევ­რი ფაქ­ტო­რია გან­მ­საზღ­ვ­რე­ლი. ვფიქ­რობ, ერ­თი გან­ზო­გა­დე­ბუ­ლი რე­ცეპ­ტი არ არ­სე­ბობს. გა­აჩ­ნია ადა­მი­ანს, გა­აჩ­ნი­ა, სად არის, გა­აჩ­ნი­ა, რო­გორ გა­რე­მო­ში­ა. თი­თო­ე­ულ ქვე­ყა­ნას თა­ვი­სი სა­ბა­ზი­სო კულ­ტუ­რუ­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა აქვს, რაც თა­ვის როლს თა­მა­შობს. 

წინა სტატია

კაცი, რომელიც ამერიკის აღორძინებას ენერგიით ამარაგებს
29 ივლისი, 2014

შემდეგი სტატია

აგრარული უნივერსიტეტის საქმის დეტალები
31 ივლისი, 2014
ტამანის პორტი მზად არის 220 000 ტონიანი სატვირთო გემების მისაღებად
ახალი ამბები ქართულად | ივნ, 29, 2020
"ან მდიდარი უნდა იყო, ან მდიდრის მეზობელი" – უმსხვილესი თურქი ინვესტორის, გალიფ ოზთურქის გეგმები საქართველოში
ინტერვიუ | ივლ, 07, 2020
21 მილიარდერი და მათი პირველი მილიონი დოლარი
ახალი ამბები ქართულად | ივნ, 25, 2020
Forbes Georgia in EnglishForbes WomanForbes Banker