"დასავლეთის დასასრული"?

"დასავლეთის დასასრული"?

23 ივნისს გაერთიანებული სამეფოს დემოკრატიამ ხმათა უმრავლესობით ევროკავშირის დატოვებას დაუჭირა მხარი. გადაწყვეტილების გამოცხადებიდან პირველივე საათებში თანამდებობიდან გადადგა პრემიერი კამერონი, ბრიტანულმა ეკონომიკამ სერიოზული ზარალი იწვნია, შოტლანდიიდან და ჩრდილოეთ ირლანდიიდან ხელახლა გაიჟღერა ხმებმა დიდი ბრიტანეთიდან გამოყოფის თაობაზე, ხოლო ინგლისის ქუჩებში რასისტული და ქსენოფობიური ხასიათის ინციდენტებმა იმატა. ამ ფონზე, გასაკვირი სულაც არ არის, რომ მსოფლიოს დიდმა ნაწილმა რეფერენდუმის შედეგები აპოკალიფსურ ფერებში აღიქვა. ზოგიერთმა კომენტატორმა Brexit-ი ევროპული ღირებულებებისა და წესრიგის დასასრულად გამოაცხადა, სხვებმა კი ევროპის გარდაუვალ რღვევასა და მისი გეოპოლიტიკური ლანდშაფტის ცვლილებაზე გაამახვილეს ყურადღება. მაგრამ არის კი Brexit-ი დასავლური წესრიგისა და ევროპის დასასრული?

ევროპულ სახელმწიფოთა გაერთიანების იდეას ვრცელი ისტორია აქვს. სოლიდარობისა და მშვიდობის იდეალებით შთაგონებული რესპუბლიკანური, ფედერალისტური, სოციალისტური და პროგრესული აზრი ლამის ყოველთვის ემხრობოდა გარკვეული ფორმის ევროპული კავშირის შექმნას. იდეის მხარდამჭერთა შორის იყვნენ კანტი, სენ- სიმონი, მაძინი, ჰიუგო, გარიბალდი და ბაკუნინი. ევროპას გარკვეული საბაჟო თუ პოლიტიკური ერთობა პრაქტიკაშიც გამოეცადა. სწორედ ამისაკენ გადადგმული ნაბიჯი იყო 1815 წელს შექმნილი გერმანიის საბაჟო გაერთიანება (Zollverein), ისევე როგორც გერმანული დამოუკიდებელი სუვერენული ერთეულების მიერ 1834 წელს ჩამოყალიბებული გერმანიის კონფედერაცია.

თუმცა ევროპული პოლიტიკური გაერთიანების განვითარებას მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკურად და ეკონომიკურად კატასტროფულმა შედეგებმა ახლებური მნიშვნელობა შესძინა. ომის ჯერ კიდევ ცხელ მახსოვრობას მალევე დაერთო ცივი ომის ნიშნებიც – უპირველეს ყოვლისა, 1948 წლის პრაღის გადატრიალება და ბერლინის ბლოკადა. ამ მოვლენებმა დასავლეთი ახალი გეოპოლიტიკური რეალობისა და ახალი საფრთხეების მიმართ ახლებურად გამოაფხიზლა. სწორედ ამ ვითარებაში, 1949 წლის აპრილში დაიბადა ჩრდილოატლანტიკური ალიანსი (NATO) – სამხედრო გაერთიანება, რომელიც ამიერიდან ევროპული პოლიტიკური ინტეგრაციის უსაფრთხოების გარანტორი გახდებოდა.

საკუთრივ პოლიტიკური ინტეგრაცია 1950 წლის 9 მაისს გამოცემული “შუმანის დეკლარაციით” დაიწყო, რომელმაც ქვანახშირისა და ფოლადის გაერთიანების იდეა წამოჭრა. მიუხედავად იმისა, რომ გაერთიანება ეკონომიკურ ხასიათს ატარებდა, მისი უმთავრესი მიზანი პოლიტიკური იყო. ეკონომიკური შეთანხმება მიზნად ისახავდა ისეთი პოლიტიკური წყობის შექმნას, რომელიც ექვს ხელმომწერ სახელმწიფოს — საფრანგეთს, დასავლეთ გერმანიას, ბელგიას, ნიდერლანდებსა და ლუქსემბურგს – ურთიერთდამოკიდებულს გახდიდა. ამ გზით, ახალი შეთანხმება უნდა გამხდარიყო გარანტი იმისა, რომ არც ერთ დიდ კონტინენტურ სახელმწიფოს, არც გერმანიას და არც საფრანგეთს, ერთიმეორისაგან დამოუკიდებლად არ ექნებოდა იარაღის წარმოებისათვის საჭირო საკმარისი ოდენობით ნედლი მასალა. ინტეგრაციის პირველივე მცდელობა წარმატებული აღმოჩნდა და შემდგომ ათწლეულებში დამატებითი ევროპული ინტეგრაციაც გამოიწვია, რომელიც 1992 წელს, ეტაპობრივი პოლიტიკური და ეკონომიკური ინტეგრაციის შედეგად, ევროპული კავშირის დაბადებით დაგვირგვინდა.

ამდენად, პოლიტიკური გაგებით, მეოცე საუკუნის ევროპა იმთავითვე ორი განსხვავებული, თუმცა მჭიდროდ შეკავშირებული რამ იყო – ერთი მხრივ, პოლიტიკური ინტეგრაციის ეტაპობრივი პროექტი, მეორე მხრივ კი ანგლოამერიკული გეოპოლიტიკური წესრიგის პლაცდარმი, რომლის წარმატებულობის გარანტორიც თავიდანვე და შემდგომშიც NATO იქნებოდა. სწორედ NATO ჩაერთო ბალკანეთის ომში 1990-იანებში, დღემდე აწარმოებს ავღანეთის მისიას და პოტენციური რუსული აგრესიისაგან იცავს ევროპის აღმოსავლეთ სასაზღვრო ზოლს ბალტიისპირეთში.

ნიშანდობლივია, რომ გაერთიანებული სამეფო დაფუძნების მომენტიდან მოყოლებული იყო NATO-ს დამფუძნებელი წევრი, მაგრამ ევროპული თანამეგობრობის წევრი მხოლოდ 1973 წელს გახდა. ომისშემდგომ დასავლეთში ბრიტანეთი ანგლოამერიკული გეოპოლიტიკური წესრიგის აშშ-ის შემდეგ რიგით მეორე ძალა იყო, მაგრამ იგი არასდროს არ ყოფილა პოლიტიკური ინტეგრაციის პროექტის გულმხურვალე მონაწილე. ბრიტანეთი არასდროს არ ემხრობოდა დამატებით პოლიტიკურ ინტეგრაციას და პირიქით, მუდმივად უფრთხოდა ყველა ისეთ ინოვაციას, რომელიც მის ტრადიციულ საპარლამენტო სუვერენულობას დააკნინებდა. სწორედ ამიტომ, ბრიტანეთი არასდროს არ გაწევრიანებულა არც შენგენის ზონაში და არც საერთო მონეტარულ კავშირში. შესაბამისად, რეფერენდუმის შედეგით გამოწვეული სიტუაცია არ წარმოადგენს წყვეტას ბრიტანულ-ევროპული ურთიერთობების ისტორიული ლოგიკიდან. ბრიტანეთმა საბოლოო უარი განაცხადა პოლიტიკურ ინტეგრაციაზე, რომელსაც ყოველთვის უფრთხოდა, NATO-ს ენერგიულ წევრად კი რეფერენდუმის შემდეგაც რჩება. ამას მოწმობს არა მარტო Brexit-ის შემდეგ გაკეთებული ოფიციალური განცხადებები, არამედ პოლიტიკური პრაქტიკაც – ბრიტანეთი აღმოსავლეთის საზღვრის გასამყარებლად ესტონეთში 500, პოლონეთში კი 150 დამატებით ჯარისკაცს მიავლენს. ამასთანავე, ამიერიდან 3,000 ბრიტანელი სამხედრო “სასწრაფო მზაობის” რეჟიმში გადავა. აღმოსავლეთ ევროპისა და რუსეთის საზღვარზე წარმოშობილი პოტენციური საჭიროების შემთხვევაში, ბრიტანელი სამხედროები სასწრაფო რეჟიმში იქნებიან გადატყორცნილი ევროპის საზღვრის დასაცავად. რეფერენდუმის შემდეგ გაჟღერებული ამ გადაწყვეტილებით, გაერთიანებული სამეფო ხაზს უსვამს მისი გეოპოლიტიკური პრეფერენციების ურყეობასა და უცვლელობას.

Brexit-ი ნამდვილად მიაყენებს დარტყმას საერთო ევროპული უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურისა და საერთო ევროპული თავდაცვის პოლიტიკის განვითარებას. მაგრამ სხვა მხრივ ბრიტანეთის ევროკავშირიდან გასვლა ამ ეტაპზე უსაფრთხოების თვალსაზრისით სერიოზულ ცვლილებებს არ გულისხმობს. მომავალ დროში ბრიტანეთს მოუწევს უსაფრთხოების საკითხებზე ევროპულ სახელმწიფოებთან ახლებური კავშირების გაბმა, ყველაფერი კი იმაზე იქნება დამოკიდებული, თუ რა სახის შეთანხმებას მიაღწევს ორი მხარე. თუმცა საბოლოოდ ეს ტექნიკური და ინფრასტრუქტურული საკითხებია, მაგრამ არა გეოპოლიტიკური მნიშვნელობის ძვრები. ამ თვალსაზრისით, აუცილებელია გავიხსენოთ, რომ გაერთიანებული სამეფოს ყველა მნიშვნელოვანი პოზიცია, მათ შორის მისი ისტორიული სკეპტიციზმი რუსეთის მიმართ, ევროპულ თანამეგობრობაში გაწევრებამდე და მისგან დამოუკიდებლად ჩამოყალიბდა.

ამასთანავე, ბრიტანეთი არის და იქნება ევროპული იდეალების თანამოზიარე და მსახური. Brexit-ი არ ყოფილა რეფერენდუმი არც დასავლელობისა და არც ევროპული იდეის შესახებ. მსგავსად ევროპულ საკითხზე გამართული 1975 წლის რეფერენდუმისა, 2016 წლის რეფერენდუმიც სრულიად პრაგმატული ხასიათის იყო. რეფერენდუმს კითხვის ნიშნის ქვეშ არ დაუყენებია არც ბრიტანელთა ევროპელობა და არც ზოგადად ევროპული ღირებულებები. რეფერენდუმი კითხვის ქვეშ სრულიად კონკრეტულ საკითხებს აყენებდა – კერძოდ, ბრიტანეთის ევროკავშირში წევრობის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სარგებელს. მიუხედავად იმისა, რომ ქსენოფობიამაც და შიშის პოლიტიკამაც უდავოდ შეუწყო ხელი ბრიტანული დემოკრატიის გადაწყვეტილებას, ეს არ ყოფილა Brexit-ის მთავარი მამოძრავებელი ძალა. როგორც Financial Times-ის მიერ შეგროვებული ევროკავშირის წევრობის თაობაზე 2010-15 წლებში ჩატარებული სოციოლოგიური გამოკითხვები ადასტურებს, 2015 წლის მიგრაციის კრიზისამდეც და ტერაქტების ბოლო სერიამდე კარგა ხნით ადრე ბრიტანელთა მოზრდილი ნაწილი უკვე ემხრობოდა ევროკავშირის დატოვებას.

მრავალთა აზრით, ბრიტანული რეფერენდუმის შედეგი დომინოს პრინციპით ევროკავშირის დაშლასაც გამოიწვევდა. Brexit-მა მართლაც იქონია დომინოსებური ეფექტი ევროპულ სახელმწიფოთა დემოკრატიულ აზრზე, თუმცა შიშნარევი მოლოდინისაგან განსხვავებით, ეს სრულიად სხვა სახის დომინოს ეფექტი აღმოჩნდა. როგორც Brexit-ის შემდეგ ევროპის მასშტაბით ჩატარებული სოციოლოგიური გამოკითხვები აჩვენებს, კავშირიდან გამოყოფის სურვილის გაძლიერების ნაცვლად, Brexit-ის შემდეგ პირიქით, ევროკავშირის მხარდამჭერი ენერგია გაძლიერდა. მაგალითად, დანიაში ევროკავშირის მომხრეთა რაოდენობა 59.8%-იდან 69%-მდე გაიზარდა. იგივე მოხდა ფინეთშიც, სადაც ევროკავშირის მომხრეთა რაოდენობა მარტში 56% იყო, დღეს კი 68%-ია. ევროპული პროექტის მხარდამჭერთა რაოდენობამ იმატა შვედეთშიც, სადაც ერთი თვის წინ მათი რაოდენობა 49% იყო, Brexit-ის შემდეგ კი 52%-ია.

და პირიქით, კლება იწყო ევროკავშირის დატოვების მხარდამჭერთა რაოდენობამ. დანიაში დღეს მხოლოდ 32%-ს სურს ევროკავშირის წევრობაზე რეფერენდუმის გამართვა, მაშინ როდესაც Brexit-მდე 40%-ს სურდა. ხოლო იტალიაში, სადაც დარჩენის მომხრეთა რაოდენობამ 66%-ს მიაღწია, გასვლის მხარდამჭერთა რაოდენობა 26%-მდე დაეცა. “ძველი ევროპისგან” განსხვავებით, ევროსკეპტიციზმი კვლავ ძლიერ ენერგიას წარმოადგენს “ვიშეგრადის ოთხეულში” – ჩეხეთის რესპუბლიკა, უნგრეთი, პოლონეთი და სლოვაკეთი. თუმცა ვიშეგრადის სახელმწიფოთა ევროსკეპტიციზმს რეგიონისთვის სპეციფიკური პოლიტიკური და ეკონომიკური ახსნა გააჩნია და ის Brexit-მდე კარგა ხნით ადრეც არსებობდა.

მაშასადამე, ამჟამად რეფერენდუმის შემდგომი საერთო სურათი არ არის არც განსაკუთრებული და არც აპოკალიფსური. Brexit-ი მუდამ ევროსკეპტიკურად განწყობილი ბრიტანეთის მიერ ევროპული პოლიტიკური ინტეგრაციის მიმართ განცხადებული საბოლოო უარია. მაგრამ ის არც დასავლურ იდეალს უცხადებს უარს, არც დასავლურ ფასეულობებს და არც დასავლურ გეოპოლიტიკურ წესრიგს – ყველა მათგანს ბრიტანეთი ევროპული თანამეგობრობის წევრობის გარეშეც აქტიურად ემსახურებოდა.

ევროპულ კავშირს წინ ისტორიულად მნიშვნელოვანი წლები და რთული რეფორმისტული გამოწვევები ელის. თუმცა, როგორც უძველესი დროიდან იტყოდნენ ხოლმე, “კრიზისი შესაძლებლობაა”. თუკი ევროპა მოახერხებს დღევანდელი კრიზისის ახალ შესაძლებლობად ქცევას, Brexit-ი ისტორიას არათუ მის ისტორიულ დასასრულად, არამედ მის მხსნელ მოვლენად დარჩება.

დატოვე კომენტარი

90 კომენტარი

  1. Hi there I am so glad I found your blog page, I really found you by accident, while I was looking on Google for something else, Anyhow I am here now and would just like to say thank you for a remarkable post and a all round interesting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to look over it all at the minute but I have book-marked it and also added your RSS feeds, so when I have time I will be back to read a great deal more, Please do keep up the awesome job.

  2. An outstanding share! I have just forwarded this onto a co-worker who has been conducting a little homework on this. And he actually ordered me dinner simply because I discovered it for him… lol. So allow me to reword this…. Thank YOU for the meal!! But yeah, thanx for spending time to talk about this subject here on your internet site.

  3. Just want to say your article is as surprising. The clarity in your post is just excellent and i can assume you’re an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the enjoyable work.

  4. Hey! Quick question that’s entirely off topic. Do you know how to make your site mobile friendly? My website looks weird when browsing from my iphone4. I’m trying to find a theme or plugin that might be able to correct this issue. If you have any suggestions, please share. Appreciate it!

  5. Hello there, There’s no doubt that your web site could possibly be having internet browser compatibility issues. Whenever I look at your blog in Safari, it looks fine but when opening in IE, it’s got some overlapping issues. I simply wanted to give you a quick heads up! Other than that, excellent blog!

  6. Hello there, I believe your web site may be having browser compatibility problems. When I look at your website in Safari, it looks fine however, if opening in Internet Explorer, it’s got some overlapping issues. I just wanted to give you a quick heads up! Besides that, excellent website!

  7. I have been browsing online greater than 3 hours today, yet I by no means discovered any attention-grabbing article like yours. It’s beautiful worth enough for me. In my view, if all website owners and bloggers made just right content material as you probably did, the web might be a lot more useful than ever before.

  8. Magnificent goods from you, man. I’ve understand your stuff previous to and you are just extremely magnificent. I actually like what you have acquired here, really like what you’re saying and the way in which you say it. You make it enjoyable and you still care for to keep it sensible. I can’t wait to read much more from you. This is actually a tremendous web site.

  9. Just desire to say your article is as astounding. The clearness in your post is just excellent and i can assume you’re an expert on this subject. Well with your permission let me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please continue the enjoyable work.

  10. Great post. I was checking continuously this blog and I am impressed! Extremely helpful information specifically the closing part 🙂 I deal with such information much. I was looking for this particular info for a long time. Thanks and good luck.

  11. What i don’t realize is in truth how you are now not really a lot more smartly-favored than you might be now. You are very intelligent. You recognize therefore considerably on the subject of this matter, made me personally consider it from numerous various angles. Its like men and women aren’t fascinated except it’s one thing to accomplish with Girl gaga! Your personal stuffs excellent. All the time handle it up!

  12. Chỉ khác ở chỗ số tiền cược qua mỗi bàn chơi online sẽ chỉ trong khoảng nhỏ nhất và lớn nhất, không được quá số tiền cược cho phép cũng
    không được ít hơn. Mỗi ván Bầu Cua chỉ diễn ra nhiều nhất
    30s nên có cực nhiều cơ hội cho anh em làm giàu.
    Tuy hoạt động chưa lâu nhưng khi tham gia anh em sẽ nhận thấy nhà
    cái đưa ra cực kì nhiều ưu đãi tốt.
    Quy tắc của Bầu Cua Tôm Cá cực kỳ dễ thở, người chơi không bị bất cứ một giới hạn nào từ: hạn mức cược, số lần được
    tham gia ván, số người được tham gia.
    Liên tục quan sát học hỏi từ người xung quanh:
    Nhiều anh em chơi game là chỉ biết cặm cụi vào ván game
    của mình, không để ý tới bất
    cứ ai. Giúp người chơi có thể chơi game ở bất kỳ
    đâu, giải trí bất cứ khi nào muốn. Các
    bạn có thể chơi game bầu cua tôm cá gà nai không cần có kết nối
    internet sau khi đã tải được trò chơi.

  13. Today, I went to the beach front with my kids. I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She put the shell to her ear and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched her ear. She never wants to go back! LoL I know this is totally off topic but I had to tell someone!

  14. Have you ever considered about including a little bit more than just your articles? I mean, what you say is fundamental and all. However imagine if you added some great visuals or videos to give your posts more, “pop”! Your content is excellent but with pics and videos, this blog could undeniably be one of the most beneficial in its niche. Fantastic blog!

  15. Please let me know if you’re looking for a author for your site. You have some really good posts and I believe I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d absolutely love to write some content for your blog in exchange for a link back to mine. Please send me an email if interested. Thank you!

  16. Khi mọi người chơi đã hoàn thành đặt cược thì Dealer tiến hành
    chia bài và so điểm. Game bài này xuất phát điểm đầu tiên tại Campuchia,
    sau đó phổ biến hơn và đến ngày
    nay hình thức game bài này đã có mặt ở hầu hết các casino trực tuyến từ lớn đến nhỏ
    tại châu Á. Để có thể áp dụng phương pháp
    và mẹo chơi game rồng hổ có thể đem lại hiệu quả
    cao nhất, người chơi cần quan sát và giữ thật vững tâm
    lý để đưa ra những lựa chọn trong vòng
    đặt cược hoàn hảo đầu tiên. Cửa Rồng và cửa Hổ: Người chơi đặt cửa này sẽ thắng nếu
    tổng điểm của lá bài trong cửa đó cao hơn so với cửa kia.

    Bất cứ ai vô tình “rơi” vào trò chơi bài này đều
    không thể dừng lại vì quá thú vị. Chúc các bạn có thể có những trải nghiệm thật thú vị với
    các trò chơi cá cược này. Không chỉ đem lại trải nghiệm
    chơi Rồng Hổ minh bạch, an toàn mà những nhà cái này còn có
    kho game cực hấp dẫn, uy tín cùng chất lượng bảo mật thông tin khách hàng, bảo mật giao
    dịch cực tốt.

  17. Definitely believe that that you said. Your favorite reason appeared to be at the internet the easiest factor to take note of. I say to you, I certainly get annoyed even as folks think about worries that they just don’t recognise about. You controlled to hit the nail upon the highest and defined out the entire thing without having side-effects , folks can take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

  18. Please let me know if you’re looking for a article writer for your site. You have some really good posts and I think I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d really like to write some content for your blog in exchange for a link back to mine. Please send me an e-mail if interested. Many thanks!

  19. Excellent pieces. Keep posting such kind of info on your
    blog. Im really impressed by your blog.
    Hi there, You’ve done a great job. I’ll definitely digg it and personally recommend to my friends.

    I am sure they’ll be benefited from this site.

  20. Great items from you, man. I have understand your stuff prior to and you’re simply extremely fantastic.
    I really like what you have acquired right here, certainly like what you are stating
    and the best way wherein you are saying it. You make it entertaining and you still care for to stay it sensible.
    I can’t wait to learn much more from you. That is actually a terrific site.

  21. Hmm it seems like your blog ate my first comment (it was extremely long) so I guess I’ll just sum it up what I wrote and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I too am an aspiring blog writer but I’m still new to everything. Do you have any helpful hints for novice blog writers? I’d definitely appreciate it.

  22. I know this if off topic but I’m looking into starting my own blog and was wondering what all is needed to get set up? I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny? I’m not very web savvy so I’m not 100% sure. Any suggestions or advice would be greatly appreciated. Appreciate it

  23. Howdy! This is kind of off topic but I need some guidance from an established
    blog. Is it hard to set up your own blog? I’m not very techincal
    but I can figure things out pretty fast. I’m thinking about
    creating my own but I’m not sure where to begin. Do you have
    any ideas or suggestions? Cheers

  24. Luisa McAbee is whatever you can call her although it is far from her birth
    name. What her family and her love is fishing but she has been taking on new
    things lately. I used to be unemployed but these days I am an interviewer and the
    salary is really extremely satisfying. District of Columbia is the place I love most.

  25. Today, I went to the beach front with my children. I found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She put the shell to her ear and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched her ear. She never wants to go back! LoL I know this is totally off topic but I had to tell someone!

  26. I must thank you for the efforts you have put in writing this blog. I am hoping to see the same high-grade content from you in the future as well. In fact, your creative writing abilities has motivated me to get my very own website now 😉

  27. Wonderful beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how can i subscribe for a weblog site? The account aided me a acceptable deal. I have been a little bit acquainted of this your broadcast provided vivid transparent idea

  28. Hi there, I do think your website might be having internet browser compatibility problems. Whenever I take a look at your site in Safari, it looks fine however when opening in IE, it’s got some overlapping issues. I merely wanted to provide you with a quick heads up! Other than that, great blog!

  29. My spouse and I absolutely love your blog and find most of your post’s to be just what I’m looking for. Do you offer guest writers to write content in your case? I wouldn’t mind producing a post or elaborating on some of the subjects you write in relation to here. Again, awesome site!

  30. Have you ever considered publishing an ebook or guest authoring on other sites? I have a blog based on the same ideas you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my visitors would value your work. If you are even remotely interested, feel free to send me an e mail.

დაამატე კომენტარი

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *