ფოტო: AP
კოსმოსურ ინდუსტრიაში ძალთა ბალანსი მკვეთრად შეიცვალა. SpaceX-ის Nasdaq-ზე დებიუტის შემდეგ კომპანიის საბაზრო კაპიტალიზაციამ 2.46 ტრილიონ დოლარს მიაღწია, რაც მას მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ძვირად ღირებულ კომპანიად აქცევს.
2026 წლის 15 ივნისის მონაცემებით, SpaceX-ის საბაზრო ღირებულება დაახლოებით 10.5-ჯერ აღემატება მომდევნო 20 უმსხვილესი საჯარო, მხოლოდ კოსმოსურ სექტორზე ორიენტირებული კომპანიის ერთობლივ კაპიტალიზაციას. შედარებიდან გამორიცხულია ისეთი დივერსიფიცირებული ავიაკოსმოსური და თავდაცვითი გიგანტები, როგორიცაა Boeing-ი და Lockheed Martin-ი.
რეიტინგში მეორე ადგილს Rocket Lab-ი იკავებს 68.6 მილიარდი დოლარის საბაზრო ღირებულებით, რაც ნიშნავს, რომ SpaceX-ი თითქმის 36-ჯერ უფრო ძვირად არის შეფასებული. მას მოსდევს AST SpaceMobile-ი და EchoStar-ი, რომელთა კაპიტალიზაცია დაახლოებით 34 მილიარდ დოლარს შეადგენს.
აღსანიშნავია, რომ რეიტინგში წარმოდგენილი კომპანიები კოსმოსური ეკონომიკის თითქმის ყველა მიმართულებას ფარავენ — სატელიტური კომუნიკაციებიდან და რაკეტების გაშვებიდან დაწყებული, დედამიწის დაკვირვების, მთვარის მისიებისა და ორბიტაზე მომსახურების სერვისებით დასრულებული. ამასთან, ლიდერების უმეტესობა ამერიკული კომპანიაა, ხოლო დანარჩენი წარმომადგენლები ჩინეთიდან, იაპონიიდან, კანადიდან და ევროპიდან არიან.
SpaceX-ის დომინირებას რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებს. კომპანიას კონკურენტებისგან გამოარჩევს მრავალჯერადი გამოყენების რაკეტების ფლოტი, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე მეტ ორბიტალურ მისიას ასრულებს, ასევე Starlink-ი, მსოფლიოში მოქმედი ყველაზე დიდი სატელიტური ინტერნეტის ქსელი.
ისტორიაში ყველაზე დიდი IPO
SpaceX-ის ბირჟაზე გასვლა მხოლოდ კოსმოსური ინდუსტრიისთვის არ ყოფილა ისტორიული მოვლენა. ეს მსოფლიოში ყველაზე მასშტაბური IPO გახდა.
კომპანიამ აქციების საწყისი ფასი 135 დოლარად განსაზღვრა და 12 ივნისს განთავსების შედეგად დაახლოებით 75 მილიარდი დოლარი მოიზიდა. ამით მან გადააჭარბა Saudi Aramco-ს 2019 წლის რეკორდს, როდესაც საუდის არაბეთის ნავთობკომპანიამ IPO-ს ფარგლებში 25.6 მილიარდი დოლარი მოიზიდა.
საწყისი ფასით SpaceX-ის ღირებულება 1.77 ტრილიონ დოლარს შეადგენდა, თუმცა დებიუტიდან სამი დღის შემდეგ აქციის ფასი დაახლოებით 178 დოლარამდე გაიზარდა, რის შედეგადაც კომპანიის საბაზრო კაპიტალიზაციამ 2.46 ტრილიონ დოლარს მიაღწია.
ილონ მასკი პირველი ტრილიონერი გახდა
SpaceX-ის აქციების საჯარო განთავსებამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია კომპანიის დამფუძნებლის, ილონ მასკის, ქონებაზეც. ღია ბაზარზე მისი დაახლოებით 42%-იანი წილის გადაფასების შედეგად მასკის ქონებამ 1 ტრილიონ დოლარს გადააჭარბა და ის ისტორიაში პირველი ტრილიონერი გახდა.
ინვესტორები ფსონს Starlink-ის მომავალზე დებენ
SpaceX-ის ამჟამინდელი შეფასება კომპანიის მომავალი ზრდის მიმართ ინვესტორების მაღალ მოლოდინებს ასახავს. 2.46 ტრილიონი დოლარის კაპიტალიზაცია დაახლოებით 130-ჯერ აღემატება კომპანიის 2025 წლის 18.7 მილიარდი დოლარის შემოსავალს. ამავე წელს SpaceX-მა 4.9 მილიარდი დოლარის წმინდა ზარალი დააფიქსირა.
კომპანიის მთავარი ფინანსური მამოძრავებელი ძალა Starlink-ია, რომელმაც 2025 წელს SpaceX-ის შემოსავლების 61% უზრუნველყო. სატელიტური ინტერნეტის ბიზნესმა 4.4 მილიარდი დოლარის საოპერაციო მოგება გამოიმუშავა, მიუხედავად იმისა, რომ მთლიანობაში კომპანიამ 2.6 მილიარდი დოლარის საოპერაციო ზარალი მიიღო.
ამ ეტაპზე ინვესტორები მიიჩნევენ, რომ Starlink-ის სწრაფი ზრდა და SpaceX-ის ლიდერობა კოსმოსური გაშვებების ბაზარზე მომავალში გაამართლებს კომპანიის იმ შეფასებას, რომელიც უკვე მსოფლიოს მსხვილი კომპანიების ღირებულებას უტოლდება ან აღემატება.
| ადგილი | კომპანია | საბაზრო კაპიტალიზაცია (მლრდ დოლარი) |
|---|---|---|
| 1 | SpaceX | 2,460.0 |
| 2 | Rocket Lab | 68.6 |
| 3 | AST SpaceMobile | 34.1 |
| 4 | EchoStar | 33.1 |
| 5 | China Satellite Communications | 20.5 |
| 6 | Planet Labs | 10.9 |
| 7 | Globalstar | 10.6 |
| 8 | Viasat | 9.6 |
| 9 | SKY Perfect JSAT | 5.7 |
| 10 | Firefly Aerospace | 5.5 |
| 11 | MDA Space | 5.3 |
| 12 | Iridium Communications | 4.8 |
| 13 | Intuitive Machines | 4.1 |
| 14 | York Space Systems | 4.0 |
| 15 | SES | 3.8 |
| 16 | Eutelsat | 3.7 |
| 17 | Redwire | 3.0 |
| 18 | Telesat | 2.5 |
| 19 | Voyager Technologies | 2.4 |
| 20 | Astroscale | 1.3 |
| 21 | BlackSky Technology | 1.2 |
