ფოტო: Shutterstock
ეკონომისტები და ფინანსისტები ხშირად დავობენ იმის შესახებ, თუ რომელია მსოფლიოში ყველაზე მდიდარი ქვეყანა. როგორც წესი, ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად ძირითად მაჩვენებლად ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს ითვალისწინებენ. თუმცა რეალური პასუხის გასაგებად ისეთი ცვლადებიც უნდა გაანალიზდეს, როგორებიცაა მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი და ნამუშევარი საათების რაოდენობა.
ზემოთ აღნიშნული კრიტერიუმების გათვალისწინება მდიდარი ქვეყნების რეიტინგს მნიშვნელოვნად ცვლის და ყველაზე რეალურ სურათს აჩვენებს. სტატიაში სწორედ ამ კრიტერიუმების გათვალისწინებით შედგენილი ყველაზე მდიდარი სახელმწიფოების რეიტინგს წარმოგიდგენთ.
იქიდან გამომდინარე, რომ სამი კრიტერიუმი: ერთ სულ მოსახლეზე – მშპ, მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი და ნამუშევარი საათების რაოდენობა – დიდი მოცულობის და რთულად შესადგენი მაჩვენებლებია, სტატია 2025 წლის მონაცემებს ეფუძნება. რეიტინგის შესადგენად ხელმისაწვდომი უახლესი კომბინირებული მონაცემები სწორედ The Economist-ის 2025 წლის ანგარიშს ეფუძნება.
მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი (ინგლისურად Purchasing Power Parity (PPP)) არის სხვადასხვა ვალუტის მსყიდველობითი უნარის გათანაბრების მეთოდოლოგია. რადგან ქვეყნებს შორის ფასებში სხვაობაა, ერთი და იმავე რაოდენობის ფულს სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებული მსყიდველობითი უნარი აქვს. შესაბამისად, ღარიბ ქვეყნებში ფულს მეტი მსყიდველობითი უნარი აქვს. PPP-ის მეთოდოლოგია ქვეყნებს შორის ფულის მსყიდველობით უნარს ათანაბრებს იმ მიზნით, რომ ქვეყნების მონაცემები ერთმანეთთან უკეთ შესადარისი გახდეს.
ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის რეიტინგს, $103,670-ით, შვეიცარია ლიდერობს. მის შემდეგ მოდიან სინგაპური ($90,674) და ნორვეგია ($86,810). შეგახსენებთ, რომ ეს მაჩვენებლები ეროვნულ პროდუქტს საბაზრო გაცვლითი კურსების მიხედვით, ადგილობრივი ფასების გათვალისწინების გარეშე აშშ დოლარში გარდაქმნის. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ მსოფლიოს უმსხვილესი ეკონომიკაა, ის $85,810-ით რეიტინგის მეოთხე ადგილს იკავებს.
| რეიტინგი | ქვეყანა | მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი) |
| 1 | შვეიცარია | 103,670 |
| 2 | სინგაპური | 90,674 |
| 3 | ნორვეგია | 86,810 |
| 4 | აშშ | 85,810 |
| 5 | ისლანდია | 82,704 |
| 6 | კატარი | 76,276 |
| 7 | მაკაუ | 73,047 |
| 8 | დანია | 71,852 |
| 9 | ნიდერლანდები | 68,219 |
| 10 | ავსტრალია | 64,407 |
| 11 | შვედეთი | 57,723 |
| 12 | ავსტრია | 56,833 |
| 13 | ბელგია | 55,955 |
| 14 | გერმანია | 55,800 |
| 15 | კანადა | 54,283 |
რაც შეეხება PPP-ის გათვალისწინებით უმდიდრესი ქვეყნების რეიტინგს, აქ უკვე სურათი მნიშვნელოვნად იცვლება. ამ რეიტინგში პირველ ადგილს ერთ სულ მოსახლეზე $150,689-ით სინგაპური იკავებს. მეორე ადგილზე მაკაუ ($128,268), ხოლო მესამეზე კატარი ($126,110) იმყოფება.
წინა რეიტინგში პირველ ადგილზე მყოფი შვეიცარია, PPP-ის გათვალისწინების შემდეგ $93,819-ით მეხუთე ადგილზე ჩამოქვეითდა. საინტერესოა გაიანის შემთხვევა: ქვეყნის რეიტინგი PPP-ის გათვალისწინებით 38-ე ადგილიდან ($29,884) მე-9 პოზიციაზე ($79,906) დაწინაურდა.
მიუხედავად მაჩვენებლის შენარჩუნებისა, აშშ მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის გათვალისწინებით რეიტინგის მეშვიდე პოზიციაზე დაქვეითდა. აშშ-ის მაჩვენებლის შენარჩუნებას მსყიდველობითი უნარის საზომად დოლარის ($) არსებობა განაპირობებს.
| რეიტინგი | ქვეყანა | მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი, PPP) |
| 1 | სინგაპური | 150,689 |
| 2 | მაკაუ | 128,268 |
| 3 | კატარი | 126,110 |
| 4 | ნორვეგია | 101,032 |
| 5 | შვეიცარია | 93,819 |
| 6 | ბრუნეი | 90,007 |
| 7 | აშშ | 85,810 |
| 8 | ნიდერლანდები | 84,218 |
| 9 | გაიანა | 79,906 |
| 10 | დანია | 79,514 |
| 11 | ისლანდია | 78,259 |
| 12 | UAE | 77,959 |
| 13 | ჰონგ-კონგი | 75,216 |
| 14 | ანდორა | 74,939 |
| 15 | გერმანია | 72,300 |
რეიტინგის საბოლოო კორექტირება უპირატესობას ანიჭებს იმ ეკონომიკებს, რომლებიც დასაქმების საათებთან მიმართებით მაღალი ანაზღაურებით გამოირჩევიან. The Economist-ი ერთ სულ მოსახლეზე PPP-ის კორექტირებულ მშპ-ის მაჩვენებელს ერთ სულ მოსახლეზე ნამუშევარ საათებზე ყოფს, რაც ნორვეგიას $114,804-ით რეიტინგის სათავეში აქცევს. ეს კორექტირება ხაზს უსვამს, თუ როგორ იცვლება რეიტინგი, როდესაც გათვალისწინებულია სამუშაო დროის სხვაობა და არა მხოლოდ ერთ მოსახლეზე ეკონომიკური მდგომარეობა.
სამუშაო საათების მიხედვით დაკორექტირებულ საბოლოო რეიტინგში ბელგია PPP-ზე დაფუძნებული სიის მე-16 პოზიციიდან ($72,126) მეოთხე პოზიციაზე ინაცვლებს ($90,179). დიდი წინსვლა აქვს ამ მხრივ საფრანგეთსაც, რომელიც 25-ე პოზიციიდან მე-14-ზე დაწინაურდა.
სანაცვლოდ, სინგაპური პირველი პოზიციიდან მერვეზე ჩამოქვეითდა ($85,552), რაც ნიშნავს, რომ აქ ერთ სულ მოსახლეზე მაღალი პროდუქტიულობა იმას უკავშირდება, რომ მოსახლეობის თითოეული წევრი გლობალურ საშუალო მაჩვენებელზე მეტ დროს ატარებს სამსახურში.
| რეიტინგი | ქვეყანა | საათობრივად კორექტირებული მშპ ერთ სულ მოსახლეზე (აშშ დოლარი, PPP) |
| 1 | ნორვეგია | 114,804 |
| 2 | კატარი | 111,369 |
| 3 | დანია | 92,288 |
| 4 | ბელგია | 90,179 |
| 5 | შვეიცარია | 89,471 |
| 6 | აშშ | 87,550 |
| 7 | ნიდერლანდები | 87,117 |
| 8 | სინგაპური | 85,552 |
| 9 | ისლანდია | 84,803 |
| 10 | გერმანია | 84,325 |
| 11 | UAE | 83,932 |
| 12 | ავსტრია | 78,338 |
| 13 | მაკაუ | 78,043 |
| 14 | საფრანგეთი | 77,897 |
| 15 | საუდის არაბეთი | 77,213 |
საბოლოოდ, მდიდარი ქვეყნების რეიტინგი იმაზეა დამოკიდებული, თუ რის გაზომვას ვცდილობთ. ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებული მშპ ეკონომიკური პროდუქტიულობის შესახებ გარკვეულ წარმოდგენას გვაძლევს, თუმცა ფასები, PPP-ის კორექტირება და სამუშაო საათებში არსებული განსხვავებები მნიშვნელოვან კონტექსტს ქმნის რეალური სიმდიდრის დასადგენად.
