ქვეყნის ენერგომომავალი: განახლებადი ენერგიები

ქვეყნის ენერგომომავალი: განახლებადი ენერგიები

რაც დრო გადის, მით მეტად ხდება საჭირო ელექტროენერგიის ადგილობრივი წარმოების ზრდა. ჩვენი ქვეყნის იმპორტდამოკიდებულება სულ უფრო იზრდება და მომდევნო წლებისთვისაც არ გვაქვს სახარბიელო პროგნოზები. ევროპაში ენერგეტიკუ­ლი კრიზისი მწვავდება, ფასები ბუნებრივ გაზსა და ელექტროენერგიაზე განუხრელად მატულობს და მოსალოდნელი რეალობაა, რომ ამ პროცესს მწვავე ეკონომიკური შედეგები მოჰყვეს. ჩვენ არ გვაქვს იმის ფუფუნება, ბუნებრივი გაზის მოპოვება იმ დონეზე გავზარდოთ, რომ ამით ქვეყნის შიდა მოხმარების მნიშვნელოვანი ნაწილი დავაკმაყოფილოთ. თუმცა, ქვეყანას დიდი პოტენციალი აქვს, ელექტროენერგიის ადგილობრივი წარმოების ზრდის ხარჯზე მინიმუმამ­­დე შევამციროთ ელექტროენერგიის იმპორტი და გავ­­ხდეთ ნეტო-ექსპორტიორი ქვეყანა. ამიტომაც, აუცი­ლებლად გაორმაგებული თუ გაასმაგებული ძალებით უნდა დავიწყოთ ელექტროენერგიის ადგილობრივი გენერაციის განვითარება.

2009 წლიდან დღემდე ელექტროენერგიის ექს­­პორტ-იმპორტის დინამიკას თუ გადავხედავთ, შეიძ­­ლება ითქვას, რომ მძიმე შედეგები გვაქვს. რეკორ­­დულად იზრდება ელექტროენერგიის იმპორტი. 2021 წლის 8 თვის ფაქტობრივი და 4 თვის საპროგნოზო მონაცემებით, მიმდინარე წელს ელექტროენერგიის იმპორტი წინა წლების ყველა რეკორდს მოხსნის – 2 მლრდ 523 მლნ კვტ.სთ მაჩვენებლით.

ექსპორტის მიმართულებით საქართველოს ყვე­ლაზე კარგი მაჩვენებელი 2010 წელს ჰქონდა. ამ წელს ექსპორტის მოცულობამ 1მლრდ 524 მლნ კვტ.სთ შეად­­გინა, თუმცა მომდევნო წლებში მოხმარების ზრდის პარალელურად, მინიმუმ იმავე ტემპით არ გაზრდილა წარმოების დინამიკა, რამაც საკმაოდ მძიმე შედეგები მოგვიტანა. ელექტროენერგიის მოხმარება განსაკუთ­­რებით გაიზარდა ბოლო წლებში. თუნდაც მიმდინარე წლის მონაცემები რომ ავიღოთ, (13 მლრდ 517 მლნ კვტ. სთ – 8 თვე ფაქტობრივი, 4 თვე საპროგნოზო) 2019 წლის მოხმარების წლიურ მაჩვენებელს (12 მლრდ 767 მლნ კვტ.სთ) 5.9%-ით აღემატება. თავის მხრივ, 2019 წელს ელექტროენერგიის მოხმარება 1.5%-ით მეტი იყო 2018 წლის მაჩვენებელთან შედარებით.

ამ სიტუაციიდან გამოსავალი ერთია: რაც შეიძ­­ლება მალე გაგრძელდეს გაჩერებული ობიექტების მშენებლობა და ვიფიქროთ ელექტროენერგიის წარმოების ახალ ობიექტებზე. მნიშვნელოვანია, რომ ყველა ენერგოობიექტი გარემოზე მინიმალურ ზიანს ახდენდეს. ამ ფაქტორს განსაკუთრებულ ყურადღე­ბას უთმობს როგორც სახელმწიფო, ასევე კომპანია, რომელიც პასუხისმგებელია კონკრეტული ობიექტის მშენებლობისა და უსაფრთხოების ნორმების დაცვა­ზე. ზოგიერთი გარემოსდამცველი ორგანიზაცია ენერ­­გოობიექტების მშენებლობის მომხრეებს ახასიათებს ისე, თითქოს ამ უკანასკნელთ არც შესაბამისი განათ­­ლება ჰქონდეთ და არც ქვეყნის ინტერესებზე ზრუნავ­­დნენ. ხუთი წელია, რაც სემეკში ვსაქმიანობ და სრული პასუხისმგებლობით შემიძლია განვაცხადო, რომ საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორში დასაქმებული არიან პროფესიონალი კად­­რები, ენერგეტიკოსები თუ სხვა პროფესიის წარმომადგენლები, რომლებიც ღირსეულ კონკურენციას უწევენ ევროპის ნებისმიერი ქვეყნის ენერგოსექტორის წარმომადგენ­­ლებს. არსებობს საკითხები ენერგეტიკაში, სადაც ჩვენ სხვა ქვეყნებთან შედარებით მოწინავე პოზიციები გვიკავია. მხოლოდ სემეკის მაგალითი რომ ავიღოთ, კომისიის წევრი გიორგი ფანგანი ორი წლის განმავ­­ლობაში ხელმძღვანელობდა ენერგეტიკული თანამეგობრობის მარეგულირებელ საბჭოს, ხოლო კომისიის წევრი მაია მელიქიძე ამ­­ჟამად ხელმძღვანელობს ენერგეტიკის მა­რეგულირებელთა რეგიონულ ასოციაციას. ეს არის ორი უმსხვილესი საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლებიც გარკვეულწილად „ამინდს ქმნიან“ ენერგეტიკაში, საერთაშო­რისო მასშტაბით.

რა თქმა უნდა, ქვეყნის ენერგეტიკული პოლიტიკა მხოლოდ ჰიდროელექტროსად­­გურების მშენებლობას არ გულისხმობს და გვაქვს ელექტროენერგეტიკის სექტორში გენერაციის სხვადასხვა ტიპის ელექტრო­სადგურები. სემეკში განსაკუთრებულად ვუწყობთ ხელს განახლებადი ენერგიების ათვისებას, მათ შორის – საყოფაცხოვ­­რებო პირობებშიც. მოგეხსენებათ ნეტო აღრიცხვის პროექტი, რომელიც დროთა განმავლობაში, საზოგადოების მხრიდან შესაბამისი დაკვეთის პარალელურად გა­ნიცდის პროგრესს და სულ უფრო მეტად ვითარდება. საკუთარი მოხმარებისათვის, მომხმარებელს ან მომხმარებელთა ჯგუფს შეუძლია, ელექტროენერგია გამოიმუშაოს განახლებადი ენერგიების – მზის, ქარის, წყლის, გამოყენებით. მიკროსიმძლავრის ელექტროსადგურის დადგმული სიმძლავ­­რე ამჟამად არ აღემატება 500 კილოვატს. მომხმარებელს შეუძლია, მიკროსიმძლავ­­რის ელექტროსადგური დაამონტაჟოს A წერტილში – მაგალითად, მცხეთაში, ხოლო მოხმარება განახორციელოს B წერტილში, იმავე ელექტროენერგიის მიმწოდებელი კომპანიის ნებისმიერ არეალში – მაგალი­თად, კახეთში. დღეისათვის ნეტო აღრიცხ­­ვის სისტემაში სულ ჩართულია 313 ობიექ­­ტი, ჯამურად 11 მეგავატამდე დადგმული სიმძლავრით.

თუ გვინდა, რომ გვქონდეს ენერ­­გოდამოუკიდებლობა, შევამციროთ იმპორტი, დაჩქარებული ტემპით უნდა განვავითაროთ ჰიდროელექტროსადგუ­რებისა და საჭიროების შემთხვევაში სხვა ტიპის ელექტროსადგურების მშენებლო­ბა. ამის განსაკუთრებულ აუცილებლობას ვიგრძნობთ ენერგეტიკული ბირჟის ამოქ­­მედებისას. ბირჟაზე მოხდება ელექტრო­ენერგიის ფასის განსაზღვრა ბაზრის მო­ნაწილეების განაცხადების შესაბამისად შედგენილი მიწოდებისა და მოთხოვნის აგრეგირებული მრუდების გადაკვეთის წერტილის მიხედვით, რომელიც წარმო­ადგენს წონასწორობის წერტილს და გან­­საზღვრავს დღით ადრე ბაზარზე კონკრე­ტულ საათში ნავაჭრი ელექტროენერგიის რაოდენობასა და საბაზრო ფასს.

ენერგეტიკულ ბირჟაზე ელექტრო­ენერგიით ვაჭრობა ევროპის ქვეყნების საუკეთესო გამოცდილებას წარმოადგენს, რაც გულისხმობს კონკურენციის, გამჭ­­ვირვალობისა და ბაზრის მონაწილეთა რაოდენობის გაზრდას. მეორე მხრივ, ბირჟა უზრუნველყოფს ადგილობრივი ენერგორესურსების ეფექტიან გამოყენე­ბას, გამჭვირვალე და სამართლიან ფას­­წარმოქმნასა და ლიკვიდურობას მაღალ დონეზე. ამასთან, ბირჟის ამოქმედება უფრო მიმზიდველს გახდის საქართველოს ენერგეტიკული სექტორის საინვესტიციო გარემოს, რაც ხელს შეუწყობს უფრო მეტი ადგილობრივი და უცხოელი ინვესტორის დაინტერესებას საქართველოს ენერგორე­სურსების გამოყენებითა და ადგილობრი­ვი წარმოების ობიექტების მშენებლობით. ამ და სხვა ბევრი ფაქტორის გათვალისწი­ნებით, აუცილებელია, დროულად გაეცეს პასუხები გაჩერებულ ენერგოობიექტებთან დაკავშირებით არსებულ კითხვებს, მივ­­ცეთ საშუალება ინვესტორებს, განახორცი­ელონ ინვესტიციები ენერგეტიკაში, მივცეთ ქვეყანას იმის საშუალება, რომ შემცირდეს ელექტროენერგიის იმპორტი და დროთა განმავლობაში საქართველო კვლავ გახ­­დეს ნეტო-ექპორტიორი ქვეყანა.

დატოვე კომენტარი

დაამატე კომენტარი

თქვენი ელფოსტის მისამართი გამოქვეყნებული არ იყო. აუცილებელი ველები მონიშნულია *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.