საქართველოს ბოლო ორი საუკუნის ისტორია შეიძლება წაიკითხო, როგორც ერთი დიდი, ტრაგიკული მცდელობა იმ რეალობიდან გაქცევისა, რომელიც 1801 წელს გაფორმდა. არსებობს მოსაზრება, რომ ჩვენი ყოველი გაბრძოლება მხოლოდ „ფაფხურია“ და, საბოლოო ჯამში, მაინც იმ წერტილში ვბრუნდებით, სადაც ჩრდილოელი მეზობელი ჩვენს ბედს საკუთარ კაბინეტებში წყვეტს.
მოცემულობა, რომ რუსეთი საქართველოს საკუთარ „უკანა ეზოდ“ მიიჩნევს, ფაქტია და ამას კრემლი არც მალავს. ათწლეულების განმავლობაში იქმნებოდა სისტემა, სადაც საქართველო სრულად იყო მიბმული მეტროპოლიაზე. ყოველი მცდელობა, ქვეყანას დამოუკიდებელი უსაფრთხოების არქიტექტურა აეგო, სამხედრო აგრესიით ან შიდა არეულობით სრულდებოდა. სწორედ ეს აჩენს განცდას, რომ „როგორც მათ მოუნდებათ, ისე იქნება“.
თუმცა ისტორია გვიჩვენებს, რომ იმპერიები მუდმივი არასდროსაა. ის, რაც მე-19 საუკუნეში „მოცემულობა“ იყო, 1991 წელს დაიშალა. დღესაც, მსოფლიო წესრიგი ტრანსფორმაციას განიცდის და პატარა ქვეყნების ბედი ხშირად იმაზეა დამოკიდებული, რამდენად მოახერხებენ ისინი ამ „ფაფხურის“ სისტემურ რეფორმებად ქცევას.
იმპერიული გავლენა მუდმივი არ არის და ის ყოველთვის დიდ წინააღმდეგობას აწყდება ქვეყნის შიგნით. ის, რასაც ერთი მხრიდან „ფაფხური“ ჰქვია, მეორე მხრიდან ეროვნული იმუნიტეტის გამოვლინებაა.
1918-1921 წლების დამოუკიდებლობა მხოლოდ ემოციური აფეთქება არ ყოფილა. ეს იყო პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა, რომელმაც ევროპული ტიპის კონსტიტუცია შექმნა, რაც დღემდე არის ჩვენი ლეგიტიმაციის საფუძველი.
1991 წლის რეფერენდუმი არის მომენტი, როცა საქართველომ საერთაშორისო სამართლის სუბიექტის სტატუსი დაიბრუნა. „პროვინცია“ საკუთარ კონსტიტუციას, ვალუტას და საგარეო კურსს არ ქმნის. საბჭოთა კავშირის დაშლა და დასავლური კურსი არის მცდელობა, საქართველო ამოვარდეს „პროვინციული“ ლოგიკიდან.
თუ ჩვენი მცდელობები მხოლოდ უშედეგო ფაფხურია, მაშინ რატომ სჭირდება იმპერიას ამდენი ძალისხმევა, ომი და პროპაგანდა ჩვენ შესაჩერებლად? სუსტსა და უმნიშვნელოს ასე არ ებრძვიან.
ყველაზე დიდი პრობლემა არა მხოლოდ ფიზიკური ოკუპაცია, არამედ ის ფატალიზმია, რომელიც გვეუბნება, რომ „ჩვენი ბედი სხვაგან წყდება“. ეს აზროვნება თავადვე აძლიერებს პროვინციულობის განცდას. სანამ საზოგადოება ფიქრობს, რომ მისი ნება ნულოვანია, მანამ ქვეყანა მართლაც რჩება „უკანა ეზოდ“.
შესაძლოა, დღევანდელი გადმოსახედიდან ისტორია მართლაც ჰგავდეს მოჯადოებულ წრეს, სადაც ყოველი ნახტომი ისევ უკან დაცემით სრულდება. თუმცა ისტორია არ არის დასრულებული პროცესი. „უკანა ეზოდან“ სუვერენულ სახელმწიფომდე გზა გადის არა მხოლოდ გეოპოლიტიკაზე, არამედ იმის გააზრებაზე, რომ ჩვენი „ფაფხური“ სინამდვილეში გადარჩენის ერთადერთი გზაა.
მედიცინის დოქტორი, კავკასიის უნივერსიტეტის პროფესორი, ჯანდაცვის პოლიტიკის ინსტიტუტის დირექტორი. საერთაშორისო რეფერირებადი ჟურნალის „ჯანდაცვის პოლიტიკა, ეკონომიკა და სოციოლოგია“ მთავარი რედაქტორი.
