აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ათობით მსოფლიო ლიდერი მიიწვია, რათა მის „მშვიდობის საბჭოს“ ინიციატივას შეუერთდნენ, რომელიც გლობალური კონფლიქტების მოგვარებას ისახავს მიზნად. თუმცა დიპლომატების ნაწილი ფიქრობს, რომ ამან შეიძლება გაეროს როლს ზიანი მიაყენოს.
მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის ზოგიერთმა ტრადიციულმა მოკავშირემ ინიციატივას სიფრთხილით უპასუხა ან უარი თქვა მონაწილეობაზე, შეთავაზებას დათანხმდნენ ქვეყნები, რომლებსაც ვაშინგტონთან წარსულში დაძაბული ურთიერთობები ჰქონდათ, მათ შორის ბელარუსი.
რა არის ტრამპის „მშვიდობის საბჭო“?
დონალდ ტრამპმა „მშვიდობის საბჭოს“ შექმნის იდეა პირველად გასული წლის სექტემბერში გააჟღერა, როდესაც ღაზაში მიმდინარე ომის დასრულების გეგმა გაახმოვანა. მოგვიანებით მან აღნიშნა, რომ საბჭოს უფლებამოსილება ღაზის მიღმა გაფართოვდებოდა, რათა მსოფლიოს სხვა კონფლიქტებიც მოგვარებულიყო.
როგორც Reuters-ი მის მიერ ნანახ დოკუმენტზე დაყრდნობით წერს, საბჭოს პირველი თავმჯდომარე თავად დონალდ ტრამპი იქნება. საბჭოს მიზანს კი გლობალური მშვიდობის ხელშეწყობა და საერთაშორისო კონფლიქტების მოგვარებაზე მუშაობა წარმოადგენს.
დოკუმენტის მიხედვით, წევრ ქვეყნებს სამი წლის ვადით შეეზღუდებათ საბჭოში მონაწილეობის მიღების უფლება, თუ ისინი არ გადაიხდიან 1 მილიარდ დოლარს, რაც მათ მუდმივი წევრობის უფლებას მიანიჭებს. ამ გზით მიღებული შემოსავალი კი საბჭოს საქმიანობის დაფინანსებას მოხმარდება.
თეთრმა სახლმა უკვე დაასახელა ინიციატივის აღმასრულებელი საბჭოს დამფუძნებელი წევრები, ესენი არიან: აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი მარკო რუბიო, ტრამპის სპეციალური წარმომადგენელი სტივ უიტკოფი, დიდი ბრიტანეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ტონი ბლერი და ტრამპის სიძე, ჯარედ კუშნერი.
რომელი ქვეყნები დათანხმდნენ მონაწილეობას?
თეთრი სახლის მაღალჩინოსნის განცხადებით, დაახლოებით 50 მიწვეული ქვეყნისგან უკვე 35 ლიდერმა დაადასტურა მზადყოფნა საბჭოში გაწევრიანებისთვის. მათ შორის არიან აშშ-ის მოკავშირეები ახლო აღმოსავლეთში: ისრაელი, საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ბაჰრეინი, იორდანია, კატარი და ეგვიპტე.
ინიციატივას შეუერთდნენ NATO-ს წევრი ქვეყნებიც, თურქეთი და უნგრეთი, რომელთა ლიდერებს ტრამპთან მჭიდრო პირადი ურთიერთობები აკავშირებთ. მონაწილეობას ასევე დათანხმდნენ მაროკო, პაკისტანი, ინდონეზია, კოსოვო, უზბეკეთი, ყაზახეთი, პარაგვაი და ვიეტნამი.
მიწვევაზე დადებითი პასუხი გასცეს სომხეთისა და აზერბაიჯანის ლიდერებმა, რომლებმაც გასული წლის აგვისტოში, ვაშინგტონში, ტრამპთან შეხვედრის შემდეგ, აშშ-ის შუამავლობით სამშვიდობო შეთანხმებას მიაღწიეს.
განსაკუთრებული ყურადღება მიიქცია ბელარუსის პრეზიდენტ ალექსანდრ ლუკაშენკოს თანხმობამ. ლუკაშენკო დასავლეთის მხრიდან წლების განმავლობაში იზოლირებული იყო ადამიანის უფლებების დარღვევებისა და უკრაინაში რუსეთის ომის მხარდაჭერის გამო. მისი მონაწილეობა ვაშინგტონსა და მინსკს შორის ურთიერთობების ეტაპობრივ დათბობას უკავშირდება.
ვინ არ შეუერთდა ან ჯერ არ მიუღია გადაწყვეტილება?
რუსეთსა და ჩინეთს, რომლებიც გაეროს უშიშროების საბჭოს ვეტოს უფლების მქონე წევრები არიან, ჯერჯერობით საბჭოში გაწევრიანება არ დაუდასტურებიათ. ორივე ქვეყანა, სავარაუდოდ, ფრთხილად ეკიდება ინიციატივას, რომელიც შესაძლოა გაეროს გავლენის შესუსტებად აღიქმებოდეს.
დონალდ ტრამპმა, რომელიც ხშირად აკრიტიკებს გაეროს არაეფექტიანობის გამო, უარყო ვარაუდი, რომ „მშვიდობის საბჭო“ გაეროს ჩანაცვლებას ისახავს მიზნად. მისი თქმით, გაეროს დიდი პოტენციალი აქვს და მან ფუნქციონირება უნდა გააგრძელოს.
ამასთან, ინიციატივას სკეპტიკურად უყურებს აშშ-ის ზოგიერთი ევროპელი მოკავშირე ქვეყანა, განსაკუთრებით იმის ფონზე, როდესაც ტრანსატლანტიკურ ურთიერთობებში დაძაბულობა გრენლანდიის, ტარიფებისა და სხვა საკითხების გამო მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ევროპელი ლიდერები ტრამპის ერთპიროვნულ და „America First“-ზე დაფუძნებულ საგარეო პოლიტიკას სიფრთხილით ეკიდებიან.
