ფოტო: iStock
რა განსაზღვრავს ელექტროენერგიის ფასს? პასუხი სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებულია და მასზე გავლენას ენერგეტიკული პოლიტიკა, საგადასახადო სისტემა, სუბსიდიები, ინფრასტრუქტურული ხარჯები და სხვა ფაქტორები ახდენს.
GlobalPetrolPrices.com-ის მონაცემებზე დაყრდნობით შედგენილი რეიტინგი, რომელიც 2023-2026 წლებში საცხოვრებელი მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიის საშუალო ტარიფებს ასახავს, აჩვენებს, რომ მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ელექტროენერგიის ღირებულებას შორის მნიშვნელოვანი სხვაობა არსებობს.
მონაცემების მიხედვით, ყველაზე მაღალი ტარიფები ძირითადად ევროპულ ქვეყნებსა და კუნძულოვან ეკონომიკებში ფიქსირდება, ხოლო ყველაზე დაბალი ფასები იმ სახელმწიფოებშია, რომლებიც ენერგორესურსების მდიდარი მარაგებით სარგებლობენ ან მოსახლეობისთვის ელექტროენერგიის სუბსიდირებას უზრუნველყოფენ.
ევროპა მსოფლიოს ყველაზე ძვირადღირებული ელექტროენერგიის ბაზრების მნიშვნელოვან ნაწილს აერთიანებს. ირლანდია, იტალია, გერმანია, ბელგია და გაერთიანებული სამეფო იმ ქვეყნებს შორისაა, სადაც საცხოვრებელი მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიის ფასი ყველაზე მაღალია.
მიუხედავად იმისა, რომ ფასებზე გავლენას საწვავის ღირებულებაც ახდენს, ევროპაში მომხმარებლების მიერ გადახდილ საბოლოო ტარიფში ხშირად შედის სხვადასხვა გადასახადი, გარემოსდაცვითი მოსაკრებლები, განახლებადი ენერგიის მხარდაჭერის საფასური და ელექტროგადამცემი ქსელის მოვლის ხარჯები. სწორედ ეს დამატებითი კომპონენტები ზრდის ელექტროენერგიის ფასს იმ ქვეყნებთან შედარებით, სადაც ენერგეტიკული სექტორი სუბსიდირებულია ან ადგილობრივი ენერგორესურსები უხვადაა ხელმისაწვდომი.
მსოფლიოს ყველაზე ძვირადღირებულ ბაზრებს შორის მნიშვნელოვანი ადგილი კუნძულოვან ეკონომიკებს უკავია. მათ შორისაა ბერმუდა, კაიმანის კუნძულები, ბაჰამის კუნძულები, ბარბადოსი და კაბო-ვერდე.
დიდი სახელმწიფოებისგან განსხვავებით, რომლებიც ენერგიას ფართო რეგიონული ქსელებიდან იღებენ, კუნძულოვანი ეკონომიკების უმეტესობა ელექტროენერგიას ადგილობრივად გამოიმუშავებს და ხშირად იმპორტირებულ საწვავზეა დამოკიდებული. ტრანსპორტირების მაღალი ხარჯები და მომხმარებელთა შედარებით მცირე რაოდენობა ელექტროენერგიის ტარიფებს ზრდის და მოსახლეობას ენერგორესურსების საერთაშორისო ფასების ცვლილებების მიმართ უფრო მოწყვლადს ხდის.
რეიტინგის მეორე ბოლოში ენერგორესურსებით მდიდარი ქვეყნები გვხვდება. მსოფლიოში ყველაზე დაბალი საშუალო ტარიფი ირანში ფიქსირდება, სადაც ერთი კილოვატსაათის ფასი მხოლოდ 0.003 დოლარს შეადგენს.
დაბალი ფასებით ასევე გამოირჩევა ეთიოპია, ყირგიზეთი, ერაყი, ანგოლა და ეგვიპტე.
ბევრ ასეთ ქვეყანაში ელექტროენერგიის დაბალ ფასს სახელმწიფო სუბსიდიები უზრუნველყოფს. ენერგორესურსების მსხვილი მწარმოებლები, როგორიცაა კატარი, ქუვეითი, საუდის არაბეთი და ალჟირი, ასევე სარგებლობენ იაფი ადგილობრივი საწვავით, რაც მათ საშუალებას აძლევს, ელექტროენერგია მოსახლეობას ევროპასთან შედარებით გაცილებით დაბალ ფასად მიაწოდონ.
ყველაზე ძვირ და ყველაზე იაფ ბაზრებს შორის სხვაობა განსაკუთრებით თვალშისაცემია. მაგალითად, ბერმუდაზე საცხოვრებელი მოხმარებისთვის ელექტროენერგიის საშუალო ფასი ერთ კილოვატსაათზე 0.466 დოლარს აღწევს, რაც ირანის შესაბამის მაჩვენებელზე 155-ჯერ მეტია.
მიუხედავად იმისა, რომ მაღალი ტარიფები ძირითადად ევროპულ ქვეყნებსა და კუნძულოვან ეკონომიკებშია, ყველაზე იაფი ელექტროენერგია, როგორც წესი, იმ სახელმწიფოებში გვხვდება, რომლებიც წიაღისეულ საწვავს დიდი მოცულობით აითვისებენ ან მოსახლეობისთვის ენერგიის მოხმარებას სახელმწიფო მხარდაჭერით აფინანსებენ.
თუმცა ასეთი პოლიტიკა მომხმარებლებისთვის დაბალ ტარიფებს უზრუნველყოფს, ხშირად მნიშვნელოვანი ფინანსური ტვირთი სახელმწიფო ბიუჯეტს აწვება, რაც ენერგეტიკული სუბსიდიების გრძელვადიან მდგრადობას კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს.
10 ქვეყანა, სადაც ელექტროენერგია ყველაზე ძვირი ღირს:
| ადგილი | ქვეყანა | ელექტროენერგიის ტარიფი ($/კვტ/სთ) |
|---|---|---|
| 1 | ბერმუდა | 0.466 |
| 2 | ირლანდია | 0.447 |
| 3 | იტალია | 0.415 |
| 4 | კაიმანის კუნძულები | 0.411 |
| 5 | გერმანია | 0.406 |
| 6 | ბელგია | 0.404 |
| 7 | გაერთიანებული სამეფო | 0.404 |
| 8 | ლიხტენშტაინი | 0.402 |
| 9 | შვეიცარია | 0.366 |
| 10 | დანია | 0.361 |
10 ქვეყანა, სადაც ელექტროენერგია ყველაზე იაფი ღირს:
| ადგილი | ქვეყანა | ელექტროენერგიის ტარიფი ($/კვტ/სთ) |
|---|---|---|
| 145 | ირანი | 0.003 |
| 144 | ეთიოპია | 0.006 |
| 143 | ყირგიზეთი | 0.014 |
| 142 | ერაყი | 0.015 |
| 141 | სუდანი | 0.015 |
| 140 | კუბა | 0.015 |
| 139 | ბუტანი | 0.015 |
| 138 | ანგოლა | 0.016 |
| 137 | ზამბია | 0.023 |
| 136 | ეგვიპტე | 0.024 |
GlobalPetrolPrices.com-ის სიის მიხედვით, საქართველოში საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის ელექტროენერგიის ტარიფი 0.066 დოლარს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით ის 145 ქვეყანას შორის 114-ე ადგილს იკევებს (განლაგებით ძვირიდან იაფისკენ). თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ ეს მონაცემები 2025 წლის სექტემბერის მაჩვენებლებლებს ეყრდნობა, 2026 წლის აპრილიდან კი ქვეყანაში საყოფაცხოვრებო მოხმარებისათვის ელექტროენერგიის ფასი საშუალოდ 5 თეთრით გაიზარდა. ამის შემდეგ საქართველოში საყოფაცხოვრებო მოხმარებისთვის ელექტროენერგიის ტარიფები შემდეგნაირად განისაზღვრა:
თბილისი (ტარიფი 2026 წლის 1 აპრილიდან):
0–101 კვტ/სთ 20.041 თეთრი/კვტ/სთ (≈ *$0.077)
101–301 კვტ/სთ 24.053 თეთრი/კვტ/სთ
301+ კვტ/სთ 28.537 თეთრი/კვტ/სთ
რეგიონები (ტარიფი 2026 წლის 1 აპრილიდან):
0–101 კვტ/სთ 19.731 თეთრი/კვტ/სთ (≈ $0.074)
101–301 კვტ/სთ 23.708 თეთრი/კვტ/სთ
301+ კვტ/სთ 28.227 თეთრი/კვტ/სთ
*აშშ დოლარში მაჩვენებლები დაანგარიშებულია 2026 წლის 24 ივნისის მდგომარეობით.
