ბიზნესის გაფართოების პრობლემა ყოველთვის მარტივია, თუმცა მისი გადაჭრა ხშირად ეწინააღმდეგება დამფუძნებლის ინტუიციას. ბევრი მეწარმე თავისი საქმის დახელოვნებული სპეციალისტია. მაგრამ ისინი, ვინც არ ფლობენ ღრმა ექსპერტიზას და მხოლოდ მეწარმეები არიან, ხშირად უფრო სწრაფად და მარტივად ვითარდებიან.
მე, როგორც მართვის სისტემების აგების ექსპერტს, ზოგჯერ მშურს ასეთი ადამიანების. ჩემი პროფესიული ცოდნა ხშირად აფერხებს პროცესს, მაშინ როცა მეწარმეობრივი აზროვნება სხვაგვარად მუშაობს. ბიზნესმენი მხოლოდ ერთ კითხვაზე ეძებს პასუხს: როგორ გააკეთოს ისე, რომ მისი სამუშაო სხვებმა შეასრულონ.
„ყველა საქმის მკეთებლის“ მახე
ბიზნესის დაწყებისას თქვენ აუცილებლად ითავსებთ რამდენიმე მიმართულების ფუნქციას. გაქვთ შეკვეთები, გაქვთ ფულადი ნაკადი და სამუშაოს თავად ასრულებთ. მაგრამ სწრაფი განვითარებისთვის საჭიროა ამოცანების უშუალო შესრულებიდან მათ მკაცრ ანალიზზე გადასვლა.
თქვენ გჭირდებათ არა უბრალოდ საქმეების სია, არამედ ყოველკვირეული აუდიტი. აწარმოეთ დღიური და დააფიქსირეთ აბსოლუტურად ყველა ამოცანა, მასზე დახარჯული დროის მითითებით:
- რამდენი საათი დაიხარჯა ლოჯისტიკასა და მომარაგებაზე;
- რა დრო წაიღო გაყიდვებმა და კლიენტებთან ურთიერთობამ;
- რა რესურსი დაიხარჯა რეკლამაზე;
- რა დრო დაუთმეთ იმ თანამშრომლების მართვას, რომლებიც ფიზიკურ სამუშაოს ასრულებენ.
ასეთი მონიტორინგის პირობებში ერთი კვირის შემდეგ თქვენ აღმოაჩენთ გამაფრთხილებელ ციფრებს. მაგალითად, ლოჯისტიკის ამოცანები (ანუ რაღაცის მოძებნა, ყიდვა, მოტანა) იკავებს 10 საათს. გაყიდვებს კიდევ 15 საათი სჭირდება, რადგან ეს მოითხოვს ადგილზე ვიზიტებს, წინასწარ გათვლებსა და მოლაპარაკებებს.
არ არის საჭირო ლოდინი, სანამ თქვენს ბიზნესს ერთი ან ათი წელი შეუსრულდება. შეხედეთ ამ ამოცანების ჭრილს ახლავე და გადაწყვიტეთ, რა დაადელეგიროთ პირველ რიგში.
შეუცვლელობის ილუზია
ყველაზე ხშირად დელეგირება სწორედ კლიენტებთან მუშაობასა და გაყიდვებს სჭირდება. ეს ენერგოტევადი სფეროა: ვინმეს რაღაც შეეცვალა, ხელახლაა დასარეკი და შესათანხმებელი. ეს ითხოვს მთელ ყურადღებას, ძალასა და შემოქმედებითობას.
აქ იმალება მთავარი ფსიქოლოგიური მახე. როდესაც მეწარმე თავად არის დაკავებული გაყიდვებით, ის თავს „მარჩენლად“ გრძნობს. მას მოაქვს ფული კომპანიაში და ყველა მისი მადლიერი უნდა იყოს. ეს აკმაყოფილებს ეგოს, მაგრამ კლავს ზრდას.
სანამ ტკბებით მთავარი მომპოვებლის როლით, თქვენ არ გრჩებათ დრო მთავარისთვის:
- ახალი გუნდების მოსაძიებლად;
- პროცესების ორგანიზებისთვის;
- ხარისხის კონტროლისთვის;
- სამუშაოთა მწარმოებლების ან კონტენტ-მენეჯერების დასაქირავებლად.
გაყიდვებით დაკავებული, თქვენ ხელიდან უშვებთ სისტემის აგების შესაძლებლობას.
ინვესტიცია დანაკარგის ნაცვლად
მთავარი კონტრარგუმენტი, რომელიც მფლობელს უჩნდება: „თანამშრომელს თუ ავიყვან, ნაკლებად გამომუშავებას დავიწყებ“. დიახ, ეს ასეა. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში თქვენ მართლაც მიიღებთ ნაკლებს, რადგან ფულის ნაწილს დაქირავებულ გამყიდველს ან ლოჯისტს მისცემთ. მაგრამ ბიზნესი არ ვითარდება ინვესტიციების გარეშე. სტარტაპებიც კი ასიათასობით დოლარს იზიდავენ ისეთი იდეებისთვის, რომლებიც ჯერ შემოწმებულიც კი არაა.
ციფრები ადასტურებს, რომ დელეგირების შიში ძალიან ძვირი ჯდება. Gallup-ის კვლევის თანახმად, გენერალური დირექტორები, რომლებსაც დელეგირების მაღალი უნარი აქვთ, თავიანთი კომპანიების შემოსავლების ზრდის 33%-ით მაღალ ტემპს უზრუნველყოფენ, ვიდრე მათი კოლეგები, რომლებიც ყველაფრის საკუთარ თავზე აღებას და გაკონტროლებას ცდილობენ.
მოდი, შევხედოთ წარმატებულ ქართულ მაგალითს – ქსელ „ლუკა პოლარეს“. ეს ბიზნესი დაიწყო როგორც საოჯახო ბიზნესი ნაყინის უნიკალური რეცეპტებით. ასეთ საქმეში დიდია ცდუნება, რომ მფლობელები უშუალოდ იყვნენ ჩართულნი წარმოებაში და პირადად აკონტროლონ ნაყინის თითოეული ბურთულა ეკონომიისა და პროდუქტის ხარისხის შენარჩუნების მიზნით. ამ შიშს რომ დამორჩილებოდნენ, მათ მხოლოდ ერთი მყუდრო კაფე დარჩებოდათ. მაგრამ მფლობელებმა მიიღეს გონივრული გადაწყვეტილება — განახორციელეს ინვესტიცია სრულფასოვან ქარხანაში, მოახდინეს პროცესების სტანდარტიზაცია და ოპერაციული მართვა დაქირავებულ მენეჯმენტს გადასცეს. ამან საშუალება მისცა ბიზნესს, მასშტაბირებულიყო არა მხოლოდ მთელ საქართველოში, არამედ გასულიყო აზერბაიჯანის ბაზარზეც. დამფუძნებლები მთავარს მიხვდნენ: იმისთვის, რომ ნაყინი ათასობით ადამიანს მიჰყიდო, მას თავად არ უნდა ამზადებდე.
ზრდის სიჩქარე დელეგირების სიჩქარის ტოლია
აქ მხოლოდ ერთი რჩევაა – ნუ გაწელავთ დროს. მეთოდოლოგია, რომელიც დაქირავებისას ასპროცენტიან შედეგს იძლევა, არ არსებობს. ჩვენ ყველანი შეიძლება შევცდეთ ადამიანებში. უბრალოდ მიჰყევით ამ მარტივ ნაბიჯებს:
- დაიქირავეთ თანამშრომელი;
- განსაზღვრეთ გამოსაცდელი ვადა;
- მიეცით საშუალება, ჩაატაროს 2-3 შეხვედრა;
- შეაფასეთ შედეგები.
თუ თანამშრომელი ვერ ართმევს თავს, დაემშვიდობეთ მას და სხვა აიყვანეთ. თუ ართმევს – გაგიმართლათ, შეგიძლიათ მას გარკვეული სფერო გადააბაროთ, თავად კი სტრატეგიით დაკავდეთ.
ნებისმიერი ბიზნესის განვითარების სიჩქარე პირდაპირ და მხოლოდ დელეგირების სიჩქარეზეა დამოკიდებული. გსურთ ააგოთ დიდი კომპანია, გაზარდოთ გუნდი ასამდე ან ათასამდე? მაშინ ნუ იქნებით ფეხსაცმლის მაღაზიის იმ მფლობელის როლში, რომელიც თავად დგას დახლთან, თავად აკეთებს შესყიდვებს და ეშინია გამყიდველის აყვანის, რათა მოგება არ გაუყოს.
აღიქვით დაქირავება, როგორც აუცილებელი ინვესტიცია. გააკეთეთ ანალიზი, იპოვეთ ადამიანი და სწრაფად გადაეცით მას სამუშაო. მხოლოდ ასეა შესაძლებელი მანკიერი წრის გარღვევა და ნამდვილი ზრდის დაწყება.
ბიზნესის სისტემატიზაციის ექსპერტი, საერთაშორისო ბიზნესკონფერენციების მოწვეული სპიკერი და ბიზნესის მართვის შესახებ 4 წიგნის ავტორი.
