თურქეთის სამხედრო ხარჯები 2025 წელს 7.2%-ით გაიზარდა და $30 მილიარდს მიაღწია, რაც სამხედრო დანახარჯების მიხედვით თურქეთს მსოფლიოში მე-18 პოზიციაზე განაწესებს. ეს მონაცემები სტოკჰოლმის საერთაშორისო მშვიდობის კვლევის ინსტიტუტმა (SIPRI) ორშაბათს გამოაქვეყნა.
აღნიშნული თანხა თურქეთის მთლიანი შიდა პროდუქტის 1.9%-ს შეადგენს. ბოლო ათი წლის განმავლობაში ქვეყნის სამხედრო ხარჯები 94%-ით გაიზარდა.
ცნობისთვის, გლობალური სამხედრო ხარჯები 2024 წელთან შედარებით 2.9%-ით გაიზარდა და თითქმის $2.9 ტრილიონს მიაღწია. სამი უმსხვილესი ბიუჯეტის მქონე ქვეყანა – აშშ, ჩინეთი და რუსეთი – ჯამში $1.48 ტრილიონს, ანუ გლობალური დანახარჯების 51%-ს ხარჯავს. აღსანიშნავია, რომ ამერიკამ ხარჯები 7.5%-ით შეამცირა – პრეზიდენტმა ტრამპმა უკრაინისთვის სამხედრო დახმარება შეაჩერა.
ევროპა – ყველაზე სწრაფი ზრდა 1953 წლის შემდეგ
ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი სამხედრო დანახარჯების გლობალურ ზრდაში ევროპამ შეიტანა – 14%-იანი ზრდით $864 მილიარდამდე. NATO-ს 22–მა ევროპელმა წევრმა მშპ-ის 2%-იანი ვალდებულება შეასრულა, ჯამურმა ხარჯებმა კი $559 მილიარდს მიაღწია. NATO-ს 32-ვე წევრის სამხედრო ხარჯები ჯამში თითქმის $1.6 ტრილიონს შეადგენს – გლობალური ხარჯების 55%-ს.
თურქეთი – ფოკუსი შიდა სამხედრო მრეწველობაზე
თურქეთში ზრდა ძირითადად შიდა სამხედრო მრეწველობაში ინვესტირებით არის განპირობებული. თურქული სამხედრო მრეწველობის სპეციალური ფონდისთვის გამოყოფილი თანხა 25%-ით გაიზარდა და ქვეყნის მთლიანი სამხედრო ხარჯების 22% შეადგინა.
ანკარამ ბოლო ორი ათეული წლის განმავლობაში მილიარდობით დოლარი ჩადო ამ მიმართულების განვითარებაზე. ქვეყნის გაცხადებული მიზანია თურქეთის გარდაქმნა უცხოურ შეიარაღებაზე დამოკიდებული ქვეყნიდან მსხვილ ექსპორტიორ ქვეყნად. 2025 წელს თურქეთის სამხედრო ექსპორტი 48%-ით გაიზარდა და $10 მილიარდს გადააჭარბა – ისტორიული რეკორდი. 2028 წლის მიზანი კი $11 მილიარდია, რაც ქვეყანას მსოფლიოს ტოპ-10 სამხედრო ექსპორტიორთა სიაში მოაქცევს.
რეგიონული სურათი
აზია და ოკეანეთი: $681 მილიარდი – 8.5%-იანი ზრდა, 2009 წლის შემდეგ ყველაზე მაღალი დანახარჯები. აფრიკა: $58.2 მილიარდი – 8.5%-იანი ზრდა. ახლო აღმოსავლეთი: $218 მილიარდი – მხოლოდ 0.1%-იანი ზრდა, მიუხედავად რეგიონში მიმდინარე დაძაბულობისა.
საქართველო
2024 წელს საქართველოს სამხედრო ხარჯებმა $615.9 მილიონს მიაღწია – 2023 წლის $508.4 მილიონთან შედარებით მნიშვნელოვანი ზრდა. საქართველო მშპ-ის დაახლოებით 1.9%-ს ხარჯავს თავდაცვაზე, NATO-ს 2%-იან სტანდარტზე ოდნავ დაბლა. ქვეყნის თავდაცვითი პოლიტიკა განპირობებულია რუსეთთან მეზობლობითა და ტერიტორიების, აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის რუსეთის მიერ ოკუპაციით, რომელიც საქართველოს საერთაშორისოდ აღიარებული ტერიტორიის 20%-ზე მეტს შეადგენს. NATO-ს წევრობა ქვეყნის კონსტიტუციური ამოცანაა, თუმცა 2025 წლის პოლიტიკური მოვლენების ფონზე ალიანსთან თანამშრომლობის რამდენიმე ინიციატივა შეჩერდა.
