საგარეო ვაჭრობის თავისუფლებაში იგულისხმება, თუ რამდენად თავისუფალია ქვეყნის ექსპორტი და იმპორტი სატარიფო და არასატარიფო ბარიერებისგან. აშშ-ში დაფუძნებული კვლევითი ცენტრი „ჰერიტიჯ ფაუნდეიშენი“, რომელიც ეკონომიკის თავისუფლების ინდექსს აქვეყნებს, ასევე იკვლევს ქვეყნების საგარეო ვაჭრობის თავისუფლების დონეს და შესაბამის რეიტინგს ადგენს.

„ჰერიტიჯ ფაუნდეიშენი“ ქვეყნების საგარეო ვაჭრობის თავისუფლებას მაქსიმუმ 100 ქულით აფასებს. 2026 წლის შეფასებით (რომელიც 2025 წლის მდგომარეობას ასახავს), საქართველომ 86.8 ქულა მოიპოვა და საგარეო ვაჭრობის თავისუფლების რეიტინგში, რომელიც 177 ქვეყანას მოიცავს, მე-7 ადგილი დაიკავა. გასულ წელს საქართველო მე-9 ადგილზე იყო.

ცენტრის შეფასებით, საქართველოს იმპორტზე საშუალოდ 1.6%-იანი ტარიფი აქვს. 2024 წელს 1.9% იყო. საქართველოს საგარეო ვაჭრობის კანონმდებლობა არასატარიფო ბარიერებისგან თავისუფალია. არასატარიფო ბარიერები არის რაოდენობრივი შეზღუდვები (კვოტები), საფასო შეზღუდვები, სანიტარული და ფიტოსანიტარული შეზღუდვები და საგარეო ვაჭრობაში მთავრობის სხვა პირდაპირი ჩარევის ინსტრუმენტები.საქართველოს მაღალი პოზიცია მნიშვნელოვნად არის განპირობებული იმ ფაქტით, რომ საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულებები აქვს ევროკავშირთან, თურქეთთან, ჩინეთთან, პოსტსაბჭოთა ქვეყნებთან და კიდევ რამდენიმე ქვეყანასთან.

საქართველოში სავაჭრო ტარიფი მხოლოდ იმპორტზე ვრცელდება, ექსპორტი არ იბეგრება. კანონმდებლობით საქართველოში საბაჟო ტარიფის სამი კატეგორიაა: 12%, 5% და 0%, ანუ არ იბეგრება. 12%-იანი და 5%-იანი ტარიფი ძირითადად ისეთ პროდუქტებზე ვრცელდება, რაც საქართველოშიც იწარმოება, მაგალითად: ბოსტნეული, ხილი, ხორცისა და რძის პროდუქტები, ალკოჰოლიანი და უალკოჰოლო სასმელები, სარემონტო მასალები, ტანსაცმელი და ა.შ. საქართველოს მაქსიმალური ქულა – 89.4 2018 წელს ჰქონდა და მსოფლიო რეიტინგში მე-5 ადგილს იკავებდა. ბოლო წლებში საქართველოს იმპორტის გადასახადი არ გაუზრდია. ქულის კლება იმპორტში ისეთი პროდუქციის წილის მატებამ განაპირობა, რომელიც უფრო მაღალი განაკვეთით იბეგრება.

გრაფიკი: საქართველოს ქულა საგარეო ვაჭრობის თავისუფლების ინდექსში

ქვეყნები, სადაც საგარეო ვაჭრობა ყველაზე თავისუფალია

საგარეო ვაჭრობა ყველაზე მეტად თავისუფალი სინგაპურშია, სადაც საბაჟო ტარიფები არ არის. სინგაპურს მაქსიმალური 100-დან 95 ქულა აქვს და მნიშვნელოვნად უსწრებს მეორე ადგილზე მყოფ ახალ ზელანდიას.

საქართველოს მეზობელი ქვეყნებიდან ყველაზე მაღალ პოზიციაზე აზერბაიჯანია, რომელიც 68-ე ადგილს იკავებს 75.8 ქულით. სომხეთი 71-ე ადგილზეა 75.0 ქულით, თურქეთია 91-ე ადგილზეა 71.0 ქულით და რუსეთი მე-100 ადგილზეა 69.4 ქულით.

2024 წელს აშშ 67-ე ადგილზე იყო, 2025 წელის კი 112-ე ადგილზე ჩამოინაცვლა ტარიფების მნიშვნელოვნად ზრდის გამო.

რეიტინგში ბოლო ადგილზე ჩრდილოეთი კორეაა, რომელიც მსოფლიოს ქვეყნების უმრავლესობასთან საერთოდ არ ვაჭრობს. ჩრდილოეთ კორეას 100-დან 0 ქულა აქვს. შემდეგ მოდის სუდანი 29.6 ქულით და ვენესუელა 43.2 ქულით. სუდანს იმპორტზე საშუალოდ 25.2%-იანი ტარიფი აქვს, ხოლო ვენესუელას – 18.4%-იანი.

ყველაზე თავისუფალი საგარეო ვაჭრობის მქონე ქვეყნები

წყარო: „ჰერიტიჯ ფაუნდეიშენი“

Forbes Georgia

"Forbes Georgia-ის სარედაქციო ბლოგპოსტების სერია "როგორ გამდიდრდა“ და "საქართველო რეიტინგებში".