ფოტო: Nicolas TUCAT / AFP
ევროკავშირის 27 წევრი სახელმწიფოს ლიდერები 2-დღიან სამიტში მონაწილეობისთვის ბრიუსელში ჩავიდნენ. დისკუსიები უკრაინაში მიმდინარე რუსეთის ომს, ჩინეთის მხრიდან არასამართლიანი კონკურენციის პირობებსა და ბლოკის მომავალი, გრძელვადიანი ბიუჯეტის დაგეგმვას დაეთმობა. აღნიშნული საკითხების გარდა, EU-ის წევრი ქვეყნების ლიდერები ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებაზე, კონკურენტუნარიანობაზე, ნარკოტრაფიკსა და მიგრაციაზე იმსჯელებენ.
ევროკავშირის მიერ 18-19 ივნისს დანიშნულ შეხვედრებამდე ზუსტად ერთი დღით ადრე, საფრანგეთის ქალაქ ევაინ-ლე-ბენში დასრულდა G7-ის სამიტი. სამიტის ბოლოს G7-ის ლიდერებმა ერთობლივი დეკლარაცია მიიღეს და უკრაინის საჰაერო თავდაცვის გაძლიერებისა და რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების გამკაცრების პირობა დადეს.
„დიდი შვიდეულის“ სამიტის შემდეგ, უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი ევროპელ ლიდერებს ახლა უკვე ბრიუსელში შეუერთდება. შეხვედრების პირველი ნაწილი სამშვიდობო მოლაპარაკებების განახლებისა და რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმირ პუტინის მოლაპარაკებების მაგიდასთან დასმის გზებს დაეთმობა. ევროპული საბჭოს პრეზიდენტ ანტონიუ კოშტას განცხადებით, კომუნიკაციის არხების გახსნის მიზნით, მოსკოვთან „დიპლომატიურ დონეზე მოკლე კონტაქტები“ უკვე დამყარებულია, თუმცა ამ დრომდე არსებითი არაფერი განხილულა.
მოსალოდნელია, რომ შეხვედრების მიმდინარეობისას ზელენსკი კიდევ ერთხელ წამოჭრის ბლოკში უკრაინის დაჩქარებული წესით გაწევრიანების საკითხსაც, განსაკუთრებით კი მას შემდეგ, რაც ორშაბათს მხარეებმა მოლაპარაკებების პირველი ეტაპი გახსნეს. „რუსეთი იპოვის გზას, რათა უკრაინას ევროკავშირში გაწევრიანებისკენ მიმავალი გზა დაუბლოკოს. მათ არ სურთ ჩვენი წარმატება, სწორედ ამიტომ გვიჭირდება დაჩქარებული პროცესი“, — განაცხადა ზელენსკიმ.
თუმცა ბლოკში ევროკავშირის დაჩქარებული პროცესით მიღების იდეას სკეპტიკურად უყურებენ თავად ბლოკის ლიდერები და კომპლექსური მეთოდოლოგიის დაცვას ითხოვენ. დიპლომატები შიშობენ, რომ საზოგადოების დამოკიდებულება ჯერ კიდევ არაა ღია გაფართოებისთვის და ამომრჩეველთა მხარდაჭერის უზრუნველსაყოფად გაცილებით მეტი მუშაობაა საჭირო.
ამის საპასუხოდ, გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი ალტერნატიული სცენარის ინიციატივით გამოდის და უკრაინას „ასოცირებული წევრის“ სტატუსს სთავაზობს. ეს უკრაინას საშუალებას მისცემს, ევროკავშირის შეხვედრებს დამკვირვებლის სტატუსით დაესწროს და შეიარაღებული თავდასხმის შემთხვევაში დახმარებაც მიიღოს. თუმცა მერცის წინადადებას კიევისა და EU-ის ზოგიერთი წევრისგან არაერთგვაროვანი შეფასებები მოჰყვა.
უკრაინის ომის გარდა, ევროკავშირის ლიდერების დღის წესრიგში ჩინეთთან სავაჭრო და სხვა სახის დიპლომატიური ურთიერთობებიც მოექცა. ბრიუსელში მივიდნენ დასკვნამდე, რომ ევროკავშირსა და ჩინეთს შორის სავაჭრო ურთიერთობები არამდგრადია, ღია კონფრონტაციის თავიდან ასაცილებლად კი ცვლილებები აუცილებელია. გასულ წელს, პირველად ისტორიაში, ევროკავშირის 27-ვე წევრ ქვეყანას პეკინთან სავაჭრო დეფიციტი ჰქონდა.
ზოგიერთი წევრი სახელმწიფო, როგორიცაა საფრანგეთი, პოლონეთი, ბელგია, ნიდერლანდები, შვედეთი, დანია და ლიეტუვა, სავაჭრო ურთიერთობებში ღრმა დისბალანსის აღმოსაფხვრელად პეკინის სუბსიდიების წინააღმდეგ მკაცრი ზომების მომხრეა. შედარებით ფრთხილი პოზიციით გამოირჩევიან გერმანია, ესპანეთი და საბერძნეთი, რომლებიც ჩინეთთან პირდაპირ დაპირისპირებას ერიდებიან. შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე, ევროკომისიის პრეზიდენტი ურსულა ფონ დერ ლაიენი, რომელიც ბოლო პერიოდია „ახალი ჩინური შოკის“ შესახებ ბლოკს აქტიურად აფრთხილებს, ბრიუსელში სამიტისას ახალი სავაჭრო ინსტრუმენტების შემუშავებაზე დისკუსიების გამართვასაც გეგმავს.
„ჩვენ დიალოგი გვსურს, თუმცა ეს დიალოგი შედეგის მომტანი უნდა იყოს. მხარს ვუჭერთ კონკურენციას, თუმცა ეს კონკურენციაც სამართლიანი უნდა იყოს. ჩვენ გვსურს გვქონდეს წვდომა ჩინეთის ბაზარზე, რომელიც იქნება ორმხრივი. ეს სწორედ ის კონცეფციაა, რომელზეც ვმუშაობთ“, — განაცხადა ფონ დერ ლაიენმა ამ თვის დასაწყისში.
დამატებით, პარასკევს ევროკავშირის წევრი ქვეყნების ლიდერები ბლოკის მომავალ 7-წლიან ბიუჯეტსაც განიხილავენ. განსაკუთრებით საინტერესოა ის ფაქტი, რომ მომავალი ბიუჯეტის მოცულობა ევროკომისიის პროექტით რეკორდულ 2 ტრილიონ ევროს შეადგენს. კვიპროსმა, რომელიც ამჟამად ევროკავშირის საბჭოს თავმჯდომარე ქვეყანაა, მხარეებს თავდაპირველი პროექტის „ზომიერი“, 2%-იანი (32.8 მილიარდი ევრო) შემცირება შესთავაზა. ბლოკის წევრთა ნაწილისთვის, რომლებიც სოფლის მეურნეობისა და ერთობლივი ფონდების შენარჩუნებით არიან დაინტერესებულნი, ეს საკმარისზე მეტია. თუმცა ე.წ. მოდერნიზატორებისთვის ეს კლება ძალიან მცირეა.
ჯერ კიდევ გასარკვევია, შეძლებენ თუ არა ევროკავშირის წევრი ქვეყნები დეკემბერში საბოლოო შეთანხმების მიღწევას. სხვა შემთხვევაში, პროცესი 2027 წლამდე გაჭიანურდება, რამაც საფრანგეთში, ესპანეთში, იტალიასა და პოლონეთში შესაძლოა ბიუჯეტის დამტკიცების პროცესი ჩაშალოს. ცნობისთვის, აღსანიშნავია, რომ 18-19 ივნისს დანიშნული ბრიუსელის ორდღიანი სამიტი პირველი იქნება ოთხი ლიდერისთვის, ესენი არიან: უნგრეთის პრემიერ-მინისტრი პეტერ მადიარი, ლატვიის პრემიერი ანდრის კულბერგსი, ბულგარეთის პრემიერი რუმენ რადევი და იანეზ იანშა, რომელიც 2022 წლის შემდეგ ბულგარეთის (შენიშვნა: ტექსტის ორიგინალიდან გამომდინარე, შენარჩუნებულია „ბულგარეთის“, თუმცა რეალურად იანეზ იანშა სლოვენიის პოლიტიკოსია) პრემიერის პოსტზე დაბრუნდა.
